فراترکیب سوگیری لنگراندازی در مدیریت استراتژیک منابع انسانی

واعظی, سید کمال; صدرپور, سجاد

doi:10.22034/jhrs.2026.578803.2561

فراترکیب سوگیری لنگراندازی در مدیریت استراتژیک منابع انسانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

سید کمال واعظی ¹

سجاد صدرپور ²

¹ دانشیار، گروه رهبری و سرمایۀ انسانی، دانشکدۀ مدیریت دولتی و علوم سازمانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

² . دانشجوی دکتری، گروه رهبری و سرمایۀ انسانی، دانشکدۀ مدیریت دولتی و علوم سازمانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

10.22034/jhrs.2026.578803.2561

چکیده

زمینه و هدف: این پژوهش با هدف فراترکیب مطالعات مرتبط با سوگیری لنگراندازی در مدیریت استراتژیک منابع انسانی انجام شده است. سوگیری لنگراندازی به تمایل تصمیم‌گیرندگان برای تکیۀ بیش از حد بر اطلاعات اولیه یا نقاط مرجع اولیه اشاره دارد؛ پدیده‌ای که می‌تواند موجب تحریف قضاوت‌ها، ارزیابی‌های نادرست و تخصیص نامناسب منابع در سازمان‌ها شود. با توجه به نقش محوری تصمیم‌گیری در حوزۀ منابع انسانی، شناخت ابعاد این سوگیری برای تحلیل رفتارهای مدیریتی و بهبود کیفیت تصمیمات استراتژیک اهمیت ویژه‌ای دارد.
روش: پژوهش حاضر با رویکرد کیفی ـ تکاملی و مبتنی بر فراترکیب پژوهش‌های کیفی و نظری اجرا شد. در این راستا، ۲۷ مطالعۀ مرتبط از منابع فارسی و انگلیسی شناسایی، غربال و تحلیل شدند. داده‌ها از طریق کدگذاری باز و محوری استخراج و با بهره‌گیری از تکنیک سنتز تماتیک، مفاهیم و الگوهای مشترک میان مطالعات شناسایی شدند.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهد که سوگیری لنگراندازی در تصمیم‌های کلیدی منابع انسانی، از جمله استخدام و انتخاب، ارزیابی عملکرد، جبران خدمات، برنامه‌ریزی نیروی انسانی و طراحی شغل، نقش مؤثری دارد. این سوگیری نه‌تنها در سطح فردی مدیران، بلکه در تعاملات تیمی و ساختارهای تصمیم‌گیری سازمانی نیز بازتولید می‌شود و می‌تواند بر کیفیت استراتژی‌های منابع انسانی تأثیر بگذارد. نتایج همچنین نشان می‌دهد که شدت و شکل بروز سوگیری به عوامل زمینه‌ای مانند تجربه مدیران، ساختار تصمیم‌گیری و میزان اتکای سازمان به داده‌ها وابسته است.
نتیجه‌گیری: از بُعد نظری، این پژوهش با تلفیق یافته‌های پراکندۀ ادبیات، چارچوبی یکپارچه برای فهم نقش سوگیری لنگراندازی در مدیریت منابع انسانی ارائه می‌دهد. از نظر عملی نیز نتایج می‌تواند به مدیران و سیاست‌گذاران سازمانی کمک کند تا با شناخت بهتر سازوکارهای تصمیم‌گیری، کیفیت تحلیل‌ها و قضاوت‌های مدیریتی را ارتقا دهند.

کلیدواژه‌ها

مدیریت استراتژیک منابع انسانی

سوگیری لنگراندازی

فراترکیب کیفی

تصمیم‌گیری استراتژیک

رفتار سازمانی

عنوان مقاله English

Meta-Synthesis of Anchoring Bias in Strategic Human Resource Management

نویسندگان English

Seyed Kamal Vaezi ¹

Sajjad Sadrpoor ²

¹ Associate Prof, Department of Leadership and Human Capital, Faculty of Public Administration and Organizational Sciences, College of Management, University of Tehran, Tehran, Iran.

² PhD. Candidate, Department of Leadership and Human Capital, Faculty of Public Administration and Organizational Sciences, College of Management, University of Tehran, Tehran, Iran.

چکیده English

Background & Purpose: This study aims to conduct a meta-synthesis of research related to anchoring bias within the domain of Strategic Human Resource Management (SHRM). Anchoring bias refers to decision-makers’ tendency to rely excessively on initial information or reference points, a phenomenon that may distort judgments, lead to inaccurate evaluations, and result in suboptimal resource allocation within organizations. Given the central role of decision-making in human resource management, understanding the dimensions of this bias is critically important for analyzing managerial behavior and enhancing the quality of strategic decisions.
Methodology: The present study adopts a qualitative-evolutionary approach based on the meta-synthesis of qualitative and theoretical research. Accordingly, 27 relevant Persian and English studies were identified, screened, and analyzed. Data were extracted through open and axial coding, and thematic synthesis techniques were employed to identify shared concepts and recurring patterns across the studies.
Findings: The findings indicate that anchoring bias plays a significant role in key HR decisions, including recruitment and selection, performance appraisal, compensation management, workforce planning, and job design. This bias is reproduced not only at the individual managerial level but also within team interactions and organizational decision-making structures, thereby influencing the quality of HR strategies. The results further suggest that the intensity and manifestation of anchoring bias are contingent upon contextual factors such as managerial experience, decision-making structures, and the extent to which organizations rely on data-driven processes.
Conclusion: From a theoretical perspective, this study integrates fragmented findings within the literature and proposes a comprehensive framework for understanding the role of anchoring bias in human resource management. Practically, the results can assist managers and organizational policymakers in improving the quality of managerial analysis and judgment through a more informed understanding of decision-making mechanisms.

کلیدواژه‌ها English

Strategic human resource management

Anchoring bias

Qualitative meta-synthesis

Strategic decision-making

Organizational behavior

Cognitive debiasing

باقری، عباس؛ صابونچی، رضا و فروغی پور، حمید (1399). تحلیل راهبرد برون‌‌سپاری جذب و آموزش منابع انسانی و تأثیر آن بر توانمندسازی کارکنان در وزارت ورزش و جوانان ج.ا.ا.. مطالعات منابع انسانی، 10(3)، 110- 132.

خسروی، مهوش؛ شمس مورکانی، غلامرضا؛ خراسانی، اباصلت و خیاطیان، محمدصادق (1404). طراحی الگوی توسعۀ مدیریت منابع انسانی پارک‌‌‌های علم‌وفناوری دانشگاه‌‌‌های شهر تهران. مطالعات منابع انسانی، 15(4)، 60- 83.

رضائی، حمیدرضا؛ ذبیحی، علی و پورآقاجان، عباسعلی (1404). ارائه مدل ساختاری تفسیری عوامل مؤثر بر پدیدۀ لنگر ذهنی سرمایه‌‌گذاران در بازار سرمایه. علم تصمیم‌گیری و سیستم‌‏های هوشمند، 2 (1)، 1-20.

عدنان راد، مژگان؛ سیدنقوی، میرعلی؛ واعظی، رضا و قربانی‌زاده، وجه‌الله (1401). آسیب‌شناسی فرایندهای مدیریت منابع انسانی از منظر انعطاف‌‌پذیری‌: مطالعه‌‌ای داده‌‌بنیاد در بخش دولتی. پژوهش‌‌های مدیریت عمومی، 15(55)، 5- 36.

قلی‌پور سوته، رحمت‌اله؛ زرجو، شبنم؛ حمزوی، حسین (1404). شناسایی و اولویت‌‌بندی پیشران‌‌های توسعۀ منابع انسانی ملی با رویکرد شایسته‌‌‌پروری. مطالعات منابع انسانی، 15(3)، 60-89.

کردحیدری، راحیل؛ قاسمیان، علی؛ اسماعیلی، مصطفی (1402). شناسایی سوگیری‌های شناختی سیاست‌‌گذاران در تصمیم‌گیری‌‌های استراتژیک حکمرانی: با رویکرد فراترکیب. چشم‌انداز مدیریت بازرگانی، 22 (55)، 135- 170.

Almashyakhi, A. M. (2022). An evidence-based review of e-HRM and its impact on strategic human resource management. Journal of Human Resource and Sustainability Studies, 10(3), 542-556.

Armstrong, M. (2021). Armstrong’s handbook of strategic human resource management: improve business performance through strategic people management. (Seventh Edition), New York: Kogan Page.

Berthet, V. (2022). The Impact of Cognitive Biases on Professionals’ Decision-Making: A Review of Four Occupational Areas. Front Psychol, 4(1), 1-12.

Berthet, V., Berthet, V. & de Gardelle, V. (2023). The heuristics-and-biases inventory: An open-source tool to explore individual differences in rationality. Frontiers in Psychology, 3(14), 1-14.

Carter, L. & Liu, D. (2025). How was my performance? Exploring the role of anchoring bias in AI-assisted decision making. International Journal of Information Management, 82(1), 1-12.

Chua, A.Y.K., Seth, N. & Banerjee, S. (2025). Debiasing anchoring bias in the context of telemedicine. Behaviour & Information Technology.

Croskerry, P. (2020). The Cognitive Autopsy: A Root Cause Analysis of Medical Decision Making. Oxford University Press.

Demlehner, Q. & Laumer, S. (2024). How the Terminator might affect the car manufacturing industry: Examining the role of pre-announcement bias for AI-based IS adoptions. Information Management, 61(1), 1-24.

Ferdousi, F. & Abedin, N. (2023). Strategic Human Resources Management for Creating Shared Value in Social Business Organizations. Sustainability, 15(4), 1-24.

Furnham, A. & Boo, H.C. (2011). A literature review of the anchoring effect. The Journal of Socio-Economics, 40 (1): 35-42.

Gächter, S., Johnson, E. J. & Herrmann, A. (2022). Individual-level loss aversion in riskless and risky choices. Theory and Decision, 92(3), 599-624.

Harmon-Jones, E. (2019). Cognitive Dissonance: Reexamining a Pivotal Theory in Psychology. Washington, DC: American Psychological Association.

Jio, W. & Kero, C.A. (2023). A Meta-Review of Strategic Human Resource Management. Partners Universal International Research Journal, 2(3), 109–119.

Kahneman, D., J. L. Knetsch, R. & Thaler, H. (1986). Fairness and the Assumptions of Economics. Journal of Business, 59(4), 285–300.

Kaufman, B.E. (2015). The evolution of strategic HRM as seen through two founding books: a 30th anniversary perspective on development of the field. Human Resource Management, 54(3), 389–407.

Khmlichi, N. & Benahmed, N. (2025). Anchoring Bias: A Literature Review on Cognitive Mechanisms and Decision-Making Impact. International Journal of Trade and Management, 2(4), 195–205.

Loncharich, M., Robbins,R., Durning, S., Soh, M. & Merkebu, J. (2023). Cognitive biases in internal medicine: A scoping review. Diagnosis, 10(3), 205-214.

Lou, J. & Sun, Y. (2025). Anchoring Bias in Large Language Models: An Experimental Study. Computation and Language, 24(2), 1-15

Ly, D., Shekelle, P.G. & Song, Z. (2023). Evidence for Anchoring Bias During Physician Decision-Making. JAMA Intern Med, 183(8), 818–823.

McMahon, C.J. (2024). Artificial Intelligence and Human Cognition in Cardiovascular Medicine. Intelligence-Based Medicine: Subspecialty Series, 4(1), 145-151.

Miao, X. (2023). Anchoring Effect and People’s Behaviour Decision Making: A Case Study. Highlights in Business, Economics and Management, 11(3), 206-210.

Midtgård, K. & Selart, M. (2025). Cognitive Biases in Strategic Decision-Making. Administrative Sciences, 15(6), 1-15.

Mirbagheri, S.M. & Rafiei Atani, A.O. (2025). Managers’ Cognitive Biases in Decision Making: Revisiting an Effective Method. Sage Open, 11(5), 1-16.

Montibeller, G. (2018). Behavioral challenges in policy analysis with conflicting objectives. In Gel, E., Ntaimo, L. (eds) Recent Advances in Optimization and Modeling of Contemporary Problems. INFORMS, Catonsville, MD.

Nagtegaal, R., Tummers, L., Noordegraaf, M. & Bekkers, V. (2020). Designing to Debias: Measuring and Reducing Public Managers’ Anchoring Bias. Encyclopedia of Biostatistics, 80(4), 565-576.

Rahimnia, F. & Molavi, H. (2020). A model for examining the effects of communication on innovation performance: emphasis on the intermediary role of strategic decision-making speed. European Journal of Innovation Management, 24(3), 1035–1056.

Rezaei, J., Arab, A. & Mehregan, M.R. (2024). Analyzing anchoring bias in attribute weight elicitation of SMART, Swing, and best-worst method. Journal of Behavioral Decision Making, 31(2), 918-948.

Saifi, I.L., Jahangir, H. & Ashraf, S. (2025). The Impact of Cognitive Biases on Strategic Decision-Making. Islamia University of Bahawalpur, 3(02), 1194–1210.

Shang, C., Zhang, R. & Zhu, X. (2024). Comparison and design of organizational decision mechanisms. Decision Support Systems, 178(1), 100-114.

Sun, G., Kroesen, M. & Rezaei, J. (2025). Anchoring Bias in Value Function Elicitation Within Multiattribute Value Theory. Decision Analysi.

Theodorakopoulos, L., Theodoropoulou, A. & Halkiopoulos, C. (2025). Cognitive Bias Mitigation in Executive Decision-Making: A Data-Driven Approach Integrating Big Data Analytics, AI, and Explainable Systems. Electronics, 14(19), 1-20.

Thomas, O. & Reimann, O. (2023). The bias blind spot among HR employees in hiring decisions. German Journal of Human Resource Management, 37(1), 5–22.

Turner, S. (2021). The impact of cognitive biases on the decision making of strategic alliance managers. A Dissertation Presented Submitted to the National College of Ireland in partial fulfilment of a Master of Business Administration.

Tversky, A. & Kahneman, D. (1974). Judgment under uncertainty: Heuristics and biases. Science, 185(4157), 1124-1131.

Vaidis, D. & Bran, A. (2019). Respectable Challenges to Respectable Theory: Cognitive Dissonance Theory Requires Conceptualization Clarification and Operational Tools. Front Psychol, 29(1), 1-10.

Wang, B. (2023). The Impact of Anchoring Bias on Financial Decision-Making: Exploring Cognitive Biases in Decision-Making Processes. Studies in Psychological Science, 5 (2), 41-50.

Weber, L. & Röseler, L. (2025). Testing the reliability of anchoring susceptibility scores. Europe’s Journal of Psychology, 21(1), 1-14.

Wong, R.S. (2024). Debiasing anchoring bias and its knock-on effects. PLOS ONE, 19(5), 1-20.

Wright, P. & McMahan, G. (1992). Theoretical perspectives for human resource management. Journal of Management, 18(2), 295–320.

Zhao, Y. (2025). Anchoring Bias: The Power of First Impression on Economic Decision-making. Advances in Economics Management and Political Sciences, 187(1), 99-106.