دانشگاه علوم و فنون هوایی شهید ستاری دانشکده مدیریت مطالعات منابع انسانی 2783-0624 16 1 2026 03 21 Designing and Congruence Analysis of a Data-Driven Culture Model in the Oil Industry: A Multi-Method Research Approach طراحی الگو و تحلیل تجانس فرهنگ داده محور در صنعت نفت: رویکردی چندگانه 242740 10.22034/jhrs.2026.577261.2559 FA مرجان رستمزاد منصور دانشکده مدیریت دانشگاه تهران 0009-0009-1977-6494 علی اصغر پورعزت دانشکده مدیریت دانشگاه تهران 0000-0002-1875-3479 عباس نرگسیان دانشکده مدیریت دانشگاه تهران 0000-0003-0598-5630 محمدرضا اسمعیلی‌گیوی دانشکده مدیریت دانشگاه تهران Journal Article 2026 02 24 Background & Purpose: <br><br>Despite substantial investments in digital infrastructure within Iran’s oil industry, achieving data-drivenness requires cultural transformation beyond technological deployment. This study aimed to construct, evaluate, and contextualize a data-driven culture model within the institutional setting of Iran’s oil sector.<br>Methodology: <br>A qualitative two-phase design was adopted. First, a systematic review of articles published between 2000 and 2025 in Web of Science and Scopus was conducted. After Q1 quality screening, 69 articles were analyzed through congruence analysis. Second, an explanatory multiple-case study was carried out across three major oil-sector organizations. Data were collected through document analysis and semi-structured interviews.<br>Findings: <br>Core dimensions of data-driven culture values, underlying assumptions, artifacts, and symbols are identifiable within the oil industry; however, they manifest in a conditional, hierarchical, and security-oriented form. Data often serve a legitimizing role rather than functioning as binding foundations for decision-making.<br>Conclusion: Data-drivenness in the oil industry is primarily an institutional and cultural phenomenon rather than merely a technological one. The study proposes a contextualized model aligned with the structural and governance realities of this strategic public sector. زمینه و هدف: با وجود سرمایه‌گذاری‌های گسترده در زیرساخت‌های دیجیتال در صنعت نفت ایران، تحقق داده‌محوری مستلزم تحول فرهنگی فراتر از استقرار فناوری است. این پژوهش با هدف ساخت، ارزیابی و بومی‌سازی مدل فرهنگ داده‌محور در بستر نهادی صنعت نفت ایران انجام شد.<br>روش: پژوهش با رویکرد کیفی و در دو مرحله انجام شد. در مرحله نخست، مرور نظام‌مند مقالات منتشرشده بین سال‌های 2000 تا 2025 در پایگاه‌های وب او ساینس و اسکوپوس صورت گرفت. پس از ارزیابی کیفی کیو وان، 69 مقاله انتخاب و از طریق تحلیل هم‌خوانی بررسی شدند. در مرحله دوم، مطالعه موردی چندگانه تبیینی در سه سازمان اصلی صنعت نفت ایران اجرا شد. داده‌ها از طریق تحلیل اسناد و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری شد.<br>یافته‌ها: ابعاد فرهنگ داده‌محور شامل ارزش‌ها، مفروضات بنیادین، مصنوعات و نمادها در صنعت نفت قابل شناسایی‌اند؛ با این حال، این ابعاد در قالبی مشروط، سلسله‌مراتبی و متأثر از ملاحظات امنیتی بروز می‌یابند. داده‌ها اغلب نقش مشروعیت‌بخش دارند و هنوز به‌طور کامل به مبنای الزام‌آور تصمیم‌گیری تبدیل نشده‌اند.<br>نتیجه‌گیری: داده‌محوری در صنعت نفت بیش از آنکه مسئله‌ای فناورانه باشد، پدیده‌ای نهادی و فرهنگی است. پژوهش حاضر مدلی بومی‌شده ارائه می‌دهد که با واقعیت‌های ساختاری و حکمرانی این صنعت هم‌راستاست.