مدل‌سازی ساختاری نقش میانجی فرهنگ ایمنی بیمار در روابط بین مدیریت کیفیت جامع، یادگیری سازمانی و تصویر سازمانی در بخش خدمات سلامت

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه مدیریت، دانشکده مهندسی صنایع و مدیریت دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

2 کارشناس ارشد مدیریت صنعتی، دانشکده مهندسی صنایع و مدیریت دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

10.22034/jhrs.2019.100283

چکیده

زمینه و هدف: تصویری که بیماران از کیفیت خدمات سلامت در ذهن دارند می‌توانند تا اندازه زیادی ارزیابی کلی آن‌ها از این سازمان‌ها را شکل دهد. هدف کلی این پژوهش بررسی تاثیر یادگیری سازمانی و مدیریت کیفیت جامع بر تصویر سازمان با نقش میانجی فرهنگ ایمنی بیمار در بخش خدمات سلامت است.
روش‌شناسی: روش پژوهش، توصیفی از نوع همبستگی بوده و کارکنان بیمارستان‌ها به عنوان جامعه آماری این پژوهش برای سه متغیر مدیریت کیفیت جامع، یادگیری سازمانی و فرهنگ ایمنی بیمار لحاظ شده است. همچنین جامعه آماری برای متغیر تصویر سازمان، شامل بیمارانی بوده است که در بازه زمانی 6 ماهه به این بیمارستان‌ها مراجعه کرده‌اند. در نهایت 240 نفر از هر دو گروه به روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شد. ابزار جمع‌آوری اطلاعات، پرسش‌نامه‌های استاندارد بود که برای تأیید پایایی و روایی پرسش‌نامه‌ها از شاخص‌های آلفای کورنباخ، پایایی ترکیبی، روایی همگرا و روایی واگرا استفاده شد. تحلیل داده‌های به دست آمده توسط نرم افزارهای آماری SPSS و Smart PLS انجام شد.
یافته‌ها: یادگیری سازمانی بر سه متغیر مدیریت کیفیت جامع، فرهنگ ایمنی بیمار و تصویر سازمان اثر مثبتی دارد. همچنین مدیریت کیفیت جامع بر فرهنگ ایمنی بیمار و تصویر سازمان اثر مثبت و معناداری دارد. برای تعیین اثر متغیر میانجی نیز از آزمون سوبل استفاده شده و نتایج، نقش میانجی‌گری فرهنگ ایمنی بیمار را تأیید می‌نماید. بنابراین فرهنگ ایمنی بیمار به عنوان متغیر میانجی بر رابطه میان دو متغیر یادگیری سازمان و مدیریت کیفیت جامع، بر تصویر سازمان اثر مثبت و معناداری دارد.
نتیجه‌گیری: مدیران سازمان‌های ارائه‌کننده خدمات سلامت می‌توانند با اجرای موثر طرح‌های مدیریت کیفیت جامع و بهبود یادگیری سازمانی تصویر سازمان خود را در ذهن بیماران بهبود بخشند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Modeling the Mediating Role of Patient Safety Culture in Interplay of Total Quality Management, Organizational Learning, and Organizational Image in Health Services Sector

چکیده [English]

Background and Objective: A patient’s mental image of quality of health services can greatly form his/her overall judgment of the organizations providing these services. This study aims to analyze the effects of organizational learning and total quality management on the organizational image through the mediating role of patient safety culture in the health services sector.
Methodology: This is a correlational descriptive study, in which the employees of hospitals were selected as the statistical population to analyze three variables, namely total quality management, organizational learning, and patient safety culture. Regarding the organizational image variable, the statistical population included the patients who visited the selected hospitals within a six-month period. Finally, the simple random sampling technique was employed to select 240 individuals from both groups. Standard questionnaires were then used for data collection; the reliability and validity of questionnaires were checked through Cronbach’s alpha, composite reliability, convergent validity, and divergent validity. The resultant data were analyzed in SPSS and SmartPLS.
Findings: Organizational learning had positive effects on total quality management, patient safety culture, and organizational image. Moreover, total quality management had positive, significant effects on patient safety culture and organizational image. The Sobel test was utilized to determine the effect of the mediating variable; the results confirmed the mediating role of patient safety culture. Therefore, patient safety culture acted as a mediating variable in the relationship between organizational learning and total quality management by having a positive, significant effect on organizational image.
Conclusion: Managers of organizations that provide health services can improve organizational image in the minds of patients through the effective implementation of total quality management plans and improvement of organizational learning.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Organizational Image
  • Health Services
  • Patient Safety Culture
  • Total Quality Management
  • organizational learning
اکبری، پیمان، بهارستان، امید و نصر اصفهانی، علی. (1392). تحلیل نقش تعدیل‌کنندگی یادگیری سازمانی در رابطه بین مدیریت کیفیت جامع و عملکرد نوآورانه (مطالعه موردی: شرکت ایران دارو). فصلنامه مدیریت صنعتی دانشکده علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی، 8 (23)، 46-35.

اوشک سرائی، مریم، آزاده دل، محمدرضا و جباری صدودی، فرشاد. (۱۳۹۵). تعیین رابطه بین رضایت شغلی پرستاران و فرهنگ ایمنی بیمار در بیمارستان‌های شهر رشت. فصلنامه بهداشت و ایمنی کار، 3 (6)، ۱۰۲-91.

بقایی، رحیم، نورانی، داوود، خلخالی، حمیدرضا و پیرنژاد، حبیب الله. (1391). بررسی وضعیت فرهنگ ایمنی بیمار در کارکنان مراکز آموزشی و درمانی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی ارومیه در سال 1390. دو ماهنامه دانشکده پرستاری و مامایی ارومیه، 2 (10)، 164-155.

بهرامی، محمدامین، کیانی، محمدمهدی، فلاح‌زاده، حسین، منتظرالفرج، راضیه و محمدزاده، مرتضی. (1395). بررسی رابطه یادگیری سازمانی و چابکی سازمانی در بیمارستان‌های آموزشی شهر یزد در سال 1394. راهبردهای مدیریت در نظام سلامت، 1 (1)، 80-71.

بهرامی، سوسن، یارمحمدیان، محمدحسین، فردوسی، مسعود، اجاقی، رضوان، ایزدی ورکی، فهیمه السادات و گلکار، مرضیه.(1391). رابطه‌ی مدیریت کیفیت جامع و مدیریت دانش از دیدگاه اعضای هیئت علمی دانشگاه اصفهان و دانشگاه علوم پزشکی اصفهان. نشریه مدیریت اطلاعات سلامت، (26)، 566-558.

پرداختچی، محمدحسن، خراسانی، اباصلت، عموزاده، محمد، ملکی، حاتم و بهرامیان، امید. (1396). نقش یادگیری سازمانی در بهبود عملکرد غیرمالی. فصلنامه مطالعات منابع انسانی، 6 (24)، 144-127.

خنیفر، حسین و حیدرنیا، زهرا. (1385). رابطه بین مدیریت کیفیت جامع و رضایت مشتریان در بخش خدمات. مجله فرهنگ مدیریت، 14(14)، 116-87.

شریفی، طاهره، امیراسماعیلی، محمدرضا، بهشتی‌فر، ملیکه و نکویی مقدم، محمود.(1394). تأثیر یادگیری سازمانی بر موفقیت سازمانی در کارکنان اداری دانشکده‌های علوم پزشکی کرمان. فصلنامه علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی زابل، (1) 7، 11-1.

شریف‌زاده، فتاح، نوری، داوود و سالمی شکوری، احسان. (1395). بررسی رابطه بین مدیریت منابع انسانی الکترونیک با عملکرد و یادگیری سازمانی (مورد مطالعه: سازمان آب منطقه‌ای استان کرمانشاه). فصلنامه مطالعات منابع انسانی، 6 (20)، 170-147.

زارعی، فاطمه، تقدیسی، محمدحسین، محبی‌فر، رفعت، طهرانی، هادی، شجاعی‌زاده، داوود و معتمدی، امیر. (1392). تأثیر مداخله آموزشی بر به‌کارگیری مفاهیم مدیریت کیفیت جامع. فصلنامه پژوهشکده علوم بهداشتی جهاد دانشگاهی، 4 (13)، 40-33.

 صالح‌نیا، منیره، کاظمی، مصطفی و احمدی‌زاده جزی، سمیه. (۱۳۹۱). تأثیر محیط فیزیکی بیمارستان بر تصویر ذهنی آن: دیدگاه مشتریان. مجله پژوهشی حکیم، 4 (15)، ۳۲۹-321.

عباسی مقدم، محمدعلی، بختیاری، محمد، رعدآبادی، مهدی و بهادری، محمدکریم. (1392). وضعیت یادگیری سازمانی و توانمندسازی پرستاران دانشگاه علوم پزشکی تهران. مجله راهبردهای آموزشی در علوم پزشکی، 6 (2)، 118-113.

علاقه بند، علی. (۱۳۸۹)، مبانی نظری و اصول مدیریت آموزشی، تهران: نشر روان.

علامه، سید محسن و مقدمی، مهدی.(۱۳۸۹). بررسی رابطه میان یادگیری سازمانی و عملکرد سازمانی (مطالعه موردی: واحد نیرومحرکه شرکت ایران‌خودرو). پژوهشنامه‌ی مدیریت اجرایی، 10 (1)، پیاپی 38، ۹۹-76.

کزازی، ابوالفضل و عباس شول. (1392). تأثیر مدیریت کیفیت جامع بر عملکرد نوآوری: اثر تعدیل‌کنندگی یادگیری سازمانی. مطالعه مدیریت (بهبود و تحول)، 23 (71)، 17-1.

مقدمی، مهدی و زارع، سید محسن. (۱۳۸۷)، بررسی تصویر ذهنی مشتریان از سازمان و روش‌های بهبود آن (مطالعه موردی شرکت ایران‌خودرو). سومین کنفرانس بین‌المللی مدیریت بازرگانی.

یعقوبی‌فر، محمدعلی، تکبیری، افسانه، حق‌گشایی، الهه و تبرایی، یاسر. (1392). بررسی فرهنگ ایمنی بیمار و شناسایی نقاط ضعف و قوت آن در بیمارستان‌های شهر سبزوار در سال 1390. مجله دانشگاه علوم پزشکی سبزوار، 2 (20)، 164-154.

Anderson, J. D. (2006). “creating a culture of safety: leadership, teams and tools”. Journal of Nurse leader, 4(5), 38-41.

Bingol, D., Sener, I., and Cevik, E. (2013). “The effect of organizational culture on organizational image and identify: evidence from a pharmaceutical company”. Journal of social and behavioral sciences, 99. 222-229.

Bayraktaroglu, S. & Kutanis, R.O. (2003). “Transforming hotels into learning organisations: A new strategy for going global”. Tourism Management, 24(2), 149-154.

Choo A. S., Linderman K. W., and Schroeder, R. G. (2007). “Method and Context Perspectives on Learning and Knowledge Creation in Quality Management”. Journal of Operations Management, 25(4), PP 918–931.

Durana, C., Aysel, C., and Ozcan, S. (2014). “An analysis on the relationship between TQM practices and knowledge management: The case of Eskişehir”. Journal of Social and Behavioral Sciences, 109, 65–77.

Gibbs, V. C. (2005). “Patient safety practices in the operating room:correct-site surgery and nothing left behind”. Surg Clin North Am, 85, 1307-1319

Gunes, U., Gurlek, O., and Sonmez. M. (2016). “A survey of the patient safety culture of hospital nurses in Turkey Collegian “, 23(2), 225 – 232.

Henseler, J., Ringle, C. M., & Sinkovics, R. R. (2009). “The use of partial least squares path modeling in international marketing”. In New challenges to international marketing pp. 277-319. Emerald Group Publishing Limited.

Honarpour, A., & Asadi, A. (2012). “TQM and Organizational Learning: A Methodological Perspective”. International Journal of Business and Management Tomorrow, 2 (9), 1-6.

Jimenez, D.J., & Martinez, C.M. (2008). “Are Companies that Implement TQM Better Learning Organisations? An Empirical Study”. Total Quality Management, 19(11), 1101-1115.

 Jimenez, D. J. & Valle, R. S. (2011). “Innovation, organizational learning and performance”. Journal of Business Research, 64 (4), 408-417.

Lee, B. K. (2004). “Corporate Image Examined in a Chinese-Based Context: A Study of a Young Educated Public in Hong Kong”. Journal of Public Relations Research,16(1),1-33.

Makai, P., Klazinga, N., Wagner, C., Boncz, I., and Gulacsi, L. (2009). “Quality management and patient safety: survey results from 102 Hungarian hospitals. Health policy”. Journal of Health Policy, (90), 175-180.

Malik A., Sinha A. and Blumenfeld, S. (2012), “Role of Quality Management Capabilities in Developing Market-based Organisational Learning Capabilities: Case Study Evidence from Four Indian Business Processoutsourcing Firms”. Industrial Marketing Management, 41(4), PP 639–648.

Mark, A.S. (2012). “A novel tool for organizational learning and its impact on safety culture in a hospital”. Reliability Engineering and system safety, 101, 21-31.

Milligan, J. F. (2007). “Establishing a culture for patient safety - the role of education”. Journal of Nurse education today, 27(2), 95-102.

Nash, D., & Goldfarb, N. (2006). “The Quality Solution: The Stakeholders Guide to Improving Health Care”, 1st Edition, Jones & Bartlett Publishers: UK. Perez, J., & Torres, E. (2016). “Evaluation of the organizational image of a university in a higher education institution”. Contaduría y Administración, 62(1), 123 – 140.

Sexton, J. B., Makary, M. A., and Tersigni, A. R. (2006). “Teamwork in theoperating room: frontline perspectives among hospitals and operatingroom personnel”. journal of Anesthesiology, 105(5), 877–884.

Wetzels, M., Odekkerken, S. G. and Van, P. C. (2009), “Using PLS Path Modeling for Assessing Hierarchical Construct Models: Guidelines and Empirical Illustration”. MIS Quarterly, 33(1), 168-177.

Zaboli, R., Hasani, M., Khalagi, K., Karimi, M., and Shirzad, H. (2013). “The relationship between patients safety culture and patients perception of health care quality in Military hospitals in 2013”. journal of police Medicine, 3(1), 19-30.