تأثیر رابطه‌بازی بر سلامت روان: بررسی نقش میانجی منفی‌گرایی شفاهی، استرس و تمایل به ترک خدمت کارکنان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه مدیریت. دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 استادیار، گروه مدیریت بازرگانی و مدیریت IT. دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

چکیده

زمینه و هدف: وجود رابطه‌بازی به جای شایسته‌سالاری در سازمان می‌تواند پیامدهای روحی و روانی زیادی برای کارکنان در پی داشته باشد. این پژوهش حاضر به بررسی اثرات رابطه‌بازی بر سلامت روانی کارکنان با در نظر گرفتن نقش میانجی منفی‌گرایی شفاهی، استرس شغلی و تمایل به ترک خدمت انجام شده است.
روش‌شناسی: تحقیق از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت و روش، توصیفی پیمایشی است. نمونه آماری شامل 152 نفر از کارکنان سازمان صنعت، معدن و تجارت استان همدان بوده است. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه بوده است. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از روش تحلیل مسیر با استفاده از مدل معادلات ساختاری و نرم‌افزار لیزرل انجام شده است.
یافته‌ها: رابطه‌بازی بر استرس شغلی، منفی‌گرایی شفاهی و تمایل به ترک خدمت اثر مثبت و معناداری دارد. همچنین اثر استرس شغلی بر منفی‌گرایی شفاهی و تمایل به ترک خدمت مثبت و اثر آن بر سلامت روانی کارکنان، منفی و معنادار بوده است. افزون بر این، منفی‌گرایی شفاهی و تمایل به ترک خدمت اثری منفی بر سلامت روان کارکنان مورد مطالعه دارد.
نتیجه‌گیری: با توجه به پیامدهای ناشی از رابطه‌بازی، ضروری است اقدامات مورد نیاز برای کاهش رابطه‌بازی و ارتقای شایسته‌سالاری و عدالت در سازمان برای حفظ سلامت روانی کارکنان انجام شود.

کلیدواژه‌ها


احمدی علی‌اکبر، مرادی مرتضی، کمال‌آبادی فرانک. (1391). تأثیر پارتی‌بازی بر نگرش و رفتار کارکنان سازمان. دو فصلنامه پژوهش‌های مدیریت منابع انسانی، 4(1)، 135-115.

آقاجانی، میترا؛ محمد نظری، علی؛ رسولی، محسن. (1395). رابطه سلامت روان در محیط کار با تنظیم هیجانی و تأثیر آن بر فرسودگی شغلی. سلامت کار ایران، 13(4)، 94-85.

اکبری بورنگ، محمد؛ پور، سمیرا. (1394). بررسی رابطه مدیریت اسلامی منابع انسانی با عدالت سازمانی، رضایت شغلی و تمایل به ترک شغل. فصلنامه مطالعات منابع انسانی، 5(15)، 62-37.

ساکی، رضا؛ آذرشیب، ابراهیم؛ نصری، صادق. (1395). عنوان مقاله: بررسی تأثیر عدالت سازمانی بر سلامت روان‌شناختی محیط کار در مدارس شهر تهران. مدیریت بر آموزش سازمان‌ها، 5(1)، 59-37.

بیگی، جمال؛ داستان ایلخچی، علیرضا. (1396). بررسی فقهی اعمال نفوذ بر خلاف حق و مقررات قانونی. فقه و مبانی حقوق اسلامی، 10(2)، 56-37.

حجازی، سیما سادات؛ امانی، امین اله؛ نیکبخت، شیما؛ کاملی، احمد؛ اکابری، آرش. (1395). ارتباط بین استرس شغلی و سلامت روان در کمک جراحان شاغل در بیمارستان‌های شهر بجنورد. مجله نوین سلامت، 1(2)، 25-18.

خیراندیش، مهدی؛ جعفری‌نیا، سعید. (1397). تأثیر عدالت سازمانی بر ارتقای سرمایۀ اجتماعی با میانجی‌گری شایسته‌سالاری در سازمان. مدیریت سرمایه اجتماعی، 5(2)، 314-291.

رزمی، شهریار؛ نعمتی، فاطمه. (1390). نقش تعدیل‌کننده خودکارآمدی در رابطه بین استرس شغلی با سلامت روانی و رضایت شغلی کارکنان بانک صادرات تبریز. سلامت کار ایران، 8(2)، 65-57

رضائی‌منش، بهروز؛ قربانی‌پاجی، عقیل. (1396). تأثیر عوامل استرس‌زا شغلی با رفتار شهروندی سازمانی با نقش میانجی حمایت سازمانی ادراک شده. مطالعات مدیریت (بهبود و تحول)، 26(86)، 60-25.

روح‌الهی، احمد علی؛ رضوی‌زاده، علی؛ ترک‌زاده، امیر حسن؛ مرادزاده، روح الله. (1396). نقش میانجی رفتار شهروندی سازمانی در تأثیر عدالت سازمانی و استرس شغلی بر عملکرد سازمانی در مراکز آموزش عالی. فصلنامه مطالعات منابع انسانی، 6(23)، 64-41.

صادقیان، سمانه؛ آهنچیان، محمد رضا. (1396). مدل یابی رابطه استرس شغلی و قصد ترک شغل کارکنان با نقش تعدیل‌گر قاطعیت مدیر. پژوهش‌های مدیریت منابع سازمانی، 7(1)، 106-89.

فولادوند، خدیجه. (1386). بررسی رابطه جو سازمانی با سلامت روانی کارکنان بیمارستان‌های دولتی شهرستان ایلام. مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی ایلام، 15(1)، 50-44.

کاظمی، فضل اله؛ زارع، امین؛ سپهری، سعید؛ روستایی، سعید. (1396). جو مسموم سازمانی و تمایل به ترک شغل: تبیین نقش میانجی‌گر استرس شغلی و فرسودگی شغلی. زن و جامعه، 8(32)، 102-75.

محمدی، جیران؛ باقری، مژگان السادات؛ صفریان، سارا؛ علوی برازجانی، سیده آزاده. (1395). نبیین نقش پارتی‌بازی در رضایت و عملکرد شغلی کارکنان. پژوهش‌های مدیریت منابع انسانی، 6(1)، 257-237.

Abdalla, F. H. Maghrabi, S. & Raggad, G. B. (1998). Assessing the effect of nepotism on human resource managers toward nepotism a cross cultural study. International Journal of Manpower, 19(8), 554-570.

Abubakar, A. M. Namin, B. H. Harazneh, I. Arasli, H. & Tunç, T. (2017). Does gender moderates the relationship between favoritism/nepotism, supervisor incivility, cynicism and workplace withdrawal: A neural network and SEM approach. Tourism Management Perspectives, 23, 129-139.

Ahmad, A. (2018). The relationship among job characteristics organizational commitment and employee turnover intentions: A reciprocation perspective. Journal of Work-Applied Management, 10(1), 74-92.

Bavik, A. (2005). The Effects of Nepotism on Human Resource Practices, Job Satisfaction, Quitting Intention and Negative Word of Mouth: The Case of Hotels in Northern Cyprus (Doctoral dissertation, Eastern Mediterranean University).

Brierley, S. (2018). Managing Meritocracy in Clientelistic Democracies.

Chung, A. & Jiang, H. (2017). Handling negative publicity: The influence of employing CSR communication in apology statements in reducing anger and negative word-of-mouth (NWOM). Journal of Communication Management, 21(3), 267-286.

Daskin, M. Saydam, S. & Arasli, H. (2013). The critical antecedents to organizational citizenship behaviors: Empirical evidences from North Cyprus service industry. Journal of Management Research, 5(2), 205-239.

De Lange, A. Taris, T. Kompier, M. Houtman, I. & Bongers, P. (2005). Different machanism to explain the reversed effects of mental health on work characteristics. Scandinavian Journal of Work, Environment and Health, 31, 3-14.

Elbaz, A. M. Haddoud, M. Y. & Shehawy, Y. M. (2018). Nepotism, employees’ competencies and firm performance in the tourism sector: A dual multivariate and Qualitative Comparative Analysis approach. Tourism Management, 67, 3-16.

Farahmand, N. (2013). Impact of Nepotism on Turnover Intention and Service Recovery Performance; The Case of Private Hospitals in TRNC (Doctoral dissertation, Eastern Mediterranean University (EMU)-Doğu Akdeniz Üniversitesi (DAÜ)).

Felton, A. & Wright, N. (2018). Mental health practice: a risky business? The Journal of Mental Health Training, Education and Practice, 13(1), 1-2.

Goldberg, D. P. & Hillier, V. F. (1979). A scaled version of general health questionnaire. Psychological Medicine, 9, 131-145.

Hanklang, S. Ratanasiripong, P. Naksranoi, S. Sathira-Anant, S. & Patanasri, K. (2018). Quality of life and mental health among Thai older workers in community enterprises. Journal of Health Research, 32(3), 237-250.

Hansson, A. S. (2008). Determinates of individual and Organizational health in- human service professions. Doctorial thesis, Uppsala university Medicine karat escape somradet, Faculty of Medicine. Department of public Health and Coring science available from: http://www.AltaVista.com/ science/ journal.

Hart, W. L. Heskett, J. L. & Sasser, W. E. (1990). The profitable art of service recovery. Harvard Business Review, 27(4), 148-156.

Jagdish K. Dua. (1994). Job stressors and their effects on physical health, emotional health and job satisfaction in a university. Journal of Educational Administration, 32(1), 59-78.

Karakose, T. (2014). The effects of nepotism, cronyism and political favoritism on the doctors working in public hospitals. Studies on Ethno-Medicine, 8(3), 245-250.

Menninger, K.M. (1945). The human mind. New York: Knopf.

Soderlund, M. (1998). Customer satisfaction and its consequences on customer behavior revisited: The impact of different levels of satisfaction on word-of-mouth, feedback to the supplier and loyalty. International Journal of Service Industry Management, 9, 169-188.

Toder-Alon, A. & Brunel, F. F. (2018). Peer-to-peer word-of-mouth: word-of-mouth extended to group online exchange. Online Information Review, 42(2), 176-190.