تأثیر رابطه‌بازی بر سلامت روان: بررسی نقش میانجی منفی‌گرایی شفاهی، استرس و تمایل به ترک خدمت کارکنان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه مدیریت. دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 استادیار، گروه مدیریت بازرگانی و مدیریت IT. دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

10.22034/jhrs.2019.101356

چکیده

زمینه و هدف: وجود رابطه‌بازی به جای شایسته‌سالاری در سازمان می‌تواند پیامدهای روحی و روانی زیادی برای کارکنان در پی داشته باشد. این پژوهش حاضر به بررسی اثرات رابطه‌بازی بر سلامت روانی کارکنان با در نظر گرفتن نقش میانجی منفی‌گرایی شفاهی، استرس شغلی و تمایل به ترک خدمت انجام شده است.
روش‌شناسی: تحقیق از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت و روش، توصیفی پیمایشی است. نمونه آماری شامل 152 نفر از کارکنان سازمان صنعت، معدن و تجارت استان همدان بوده است. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه بوده است. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از روش تحلیل مسیر با استفاده از مدل معادلات ساختاری و نرم‌افزار لیزرل انجام شده است.
یافته‌ها: رابطه‌بازی بر استرس شغلی، منفی‌گرایی شفاهی و تمایل به ترک خدمت اثر مثبت و معناداری دارد. همچنین اثر استرس شغلی بر منفی‌گرایی شفاهی و تمایل به ترک خدمت مثبت و اثر آن بر سلامت روانی کارکنان، منفی و معنادار بوده است. افزون بر این، منفی‌گرایی شفاهی و تمایل به ترک خدمت اثری منفی بر سلامت روان کارکنان مورد مطالعه دارد.
نتیجه‌گیری: با توجه به پیامدهای ناشی از رابطه‌بازی، ضروری است اقدامات مورد نیاز برای کاهش رابطه‌بازی و ارتقای شایسته‌سالاری و عدالت در سازمان برای حفظ سلامت روانی کارکنان انجام شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Effect of Favoritism on Mental Health: Mediating Roles of Oral Negativism, Stress, and Willingness to Leave Jobs among Employees

چکیده [English]

Background and Objective: In an organization, the presence of favoritism instead of meritocracy can leave many psychological outcomes among employees. This study analyzed the effects of favoritism on employee mental health by considering the mediating roles of oral negativism, occupational stress, and willingness to leave jobs.
Methodology: This is an applied-descriptive survey, in which the statistical population included 152 employees working at the Organization of Industry, Mine, and Trade in Hamadan Province. The data collection tool was a questionnaire; the path analysis was employed to analyze data through structural equation modeling in LISREL.
Findings: Favoritism had positive, significant effects on occupational stress, oral negativism, and willingness to leave jobs. Moreover, occupational stress had positive effects on oral negativism and willingness to leave jobs but negative, significant effects on mental health of employees. In addition, oral negativism and willingness to leave jobs had negative effects on mental health of employees.
Conclusion: Considering the outcomes of favoritism, it is necessary to take essential actions to reduce favoritism and improve meritocracy and justice in organizations in order to maintain mental health of employees.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Favoritism
  • willingness to leave jobs
  • oral negativism
  • mental health
  • Occupational Stress
احمدی علی‌اکبر، مرادی مرتضی، کمال‌آبادی فرانک. (1391). تأثیر پارتی‌بازی بر نگرش و رفتار کارکنان سازمان. دو فصلنامه پژوهش‌های مدیریت منابع انسانی، 4(1)، 135-115.
آقاجانی، میترا؛ محمد نظری، علی؛ رسولی، محسن. (1395). رابطه سلامت روان در محیط کار با تنظیم هیجانی و تأثیر آن بر فرسودگی شغلی. سلامت کار ایران، 13(4)، 94-85.
اکبری بورنگ، محمد؛ پور، سمیرا. (1394). بررسی رابطه مدیریت اسلامی منابع انسانی با عدالت سازمانی، رضایت شغلی و تمایل به ترک شغل. فصلنامه مطالعات منابع انسانی، 5(15)، 62-37.
ساکی، رضا؛ آذرشیب، ابراهیم؛ نصری، صادق. (1395). عنوان مقاله: بررسی تأثیر عدالت سازمانی بر سلامت روان‌شناختی محیط کار در مدارس شهر تهران. مدیریت بر آموزش سازمان‌ها، 5(1)، 59-37.
بیگی، جمال؛ داستان ایلخچی، علیرضا. (1396). بررسی فقهی اعمال نفوذ بر خلاف حق و مقررات قانونی. فقه و مبانی حقوق اسلامی، 10(2)، 56-37.
حجازی، سیما سادات؛ امانی، امین اله؛ نیکبخت، شیما؛ کاملی، احمد؛ اکابری، آرش. (1395). ارتباط بین استرس شغلی و سلامت روان در کمک جراحان شاغل در بیمارستان‌های شهر بجنورد. مجله نوین سلامت، 1(2)، 25-18.
خیراندیش، مهدی؛ جعفری‌نیا، سعید. (1397). تأثیر عدالت سازمانی بر ارتقای سرمایۀ اجتماعی با میانجی‌گری شایسته‌سالاری در سازمان. مدیریت سرمایه اجتماعی، 5(2)، 314-291.
رزمی، شهریار؛ نعمتی، فاطمه. (1390). نقش تعدیل‌کننده خودکارآمدی در رابطه بین استرس شغلی با سلامت روانی و رضایت شغلی کارکنان بانک صادرات تبریز. سلامت کار ایران، 8(2)، 65-57
رضائی‌منش، بهروز؛ قربانی‌پاجی، عقیل. (1396). تأثیر عوامل استرس‌زا شغلی با رفتار شهروندی سازمانی با نقش میانجی حمایت سازمانی ادراک شده. مطالعات مدیریت (بهبود و تحول)، 26(86)، 60-25.
روح‌الهی، احمد علی؛ رضوی‌زاده، علی؛ ترک‌زاده، امیر حسن؛ مرادزاده، روح الله. (1396). نقش میانجی رفتار شهروندی سازمانی در تأثیر عدالت سازمانی و استرس شغلی بر عملکرد سازمانی در مراکز آموزش عالی. فصلنامه مطالعات منابع انسانی، 6(23)، 64-41.
صادقیان، سمانه؛ آهنچیان، محمد رضا. (1396). مدل یابی رابطه استرس شغلی و قصد ترک شغل کارکنان با نقش تعدیل‌گر قاطعیت مدیر. پژوهش‌های مدیریت منابع سازمانی، 7(1)، 106-89.
فولادوند، خدیجه. (1386). بررسی رابطه جو سازمانی با سلامت روانی کارکنان بیمارستان‌های دولتی شهرستان ایلام. مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی ایلام، 15(1)، 50-44.
کاظمی، فضل اله؛ زارع، امین؛ سپهری، سعید؛ روستایی، سعید. (1396). جو مسموم سازمانی و تمایل به ترک شغل: تبیین نقش میانجی‌گر استرس شغلی و فرسودگی شغلی. زن و جامعه، 8(32)، 102-75.
محمدی، جیران؛ باقری، مژگان السادات؛ صفریان، سارا؛ علوی برازجانی، سیده آزاده. (1395). نبیین نقش پارتی‌بازی در رضایت و عملکرد شغلی کارکنان. پژوهش‌های مدیریت منابع انسانی، 6(1)، 257-237.
Abdalla, F. H. Maghrabi, S. & Raggad, G. B. (1998). Assessing the effect of nepotism on human resource managers toward nepotism a cross cultural study. International Journal of Manpower, 19(8), 554-570.
Abubakar, A. M. Namin, B. H. Harazneh, I. Arasli, H. & Tunç, T. (2017). Does gender moderates the relationship between favoritism/nepotism, supervisor incivility, cynicism and workplace withdrawal: A neural network and SEM approach. Tourism Management Perspectives, 23, 129-139.
Ahmad, A. (2018). The relationship among job characteristics organizational commitment and employee turnover intentions: A reciprocation perspective. Journal of Work-Applied Management, 10(1), 74-92.
Bavik, A. (2005). The Effects of Nepotism on Human Resource Practices, Job Satisfaction, Quitting Intention and Negative Word of Mouth: The Case of Hotels in Northern Cyprus (Doctoral dissertation, Eastern Mediterranean University).
Brierley, S. (2018). Managing Meritocracy in Clientelistic Democracies.
Chung, A. & Jiang, H. (2017). Handling negative publicity: The influence of employing CSR communication in apology statements in reducing anger and negative word-of-mouth (NWOM). Journal of Communication Management, 21(3), 267-286.
Daskin, M. Saydam, S. & Arasli, H. (2013). The critical antecedents to organizational citizenship behaviors: Empirical evidences from North Cyprus service industry. Journal of Management Research, 5(2), 205-239.
De Lange, A. Taris, T. Kompier, M. Houtman, I. & Bongers, P. (2005). Different machanism to explain the reversed effects of mental health on work characteristics. Scandinavian Journal of Work, Environment and Health, 31, 3-14.
Elbaz, A. M. Haddoud, M. Y. & Shehawy, Y. M. (2018). Nepotism, employees’ competencies and firm performance in the tourism sector: A dual multivariate and Qualitative Comparative Analysis approach. Tourism Management, 67, 3-16.
Farahmand, N. (2013). Impact of Nepotism on Turnover Intention and Service Recovery Performance; The Case of Private Hospitals in TRNC (Doctoral dissertation, Eastern Mediterranean University (EMU)-Doğu Akdeniz Üniversitesi (DAÜ)).
Felton, A. & Wright, N. (2018). Mental health practice: a risky business? The Journal of Mental Health Training, Education and Practice, 13(1), 1-2.
Goldberg, D. P. & Hillier, V. F. (1979). A scaled version of general health questionnaire. Psychological Medicine, 9, 131-145.
Hanklang, S. Ratanasiripong, P. Naksranoi, S. Sathira-Anant, S. & Patanasri, K. (2018). Quality of life and mental health among Thai older workers in community enterprises. Journal of Health Research, 32(3), 237-250.
Hansson, A. S. (2008). Determinates of individual and Organizational health in- human service professions. Doctorial thesis, Uppsala university Medicine karat escape somradet, Faculty of Medicine. Department of public Health and Coring science available from: http://www.AltaVista.com/ science/ journal.
Hart, W. L. Heskett, J. L. & Sasser, W. E. (1990). The profitable art of service recovery. Harvard Business Review, 27(4), 148-156.
Jagdish K. Dua. (1994). Job stressors and their effects on physical health, emotional health and job satisfaction in a university. Journal of Educational Administration, 32(1), 59-78.
Karakose, T. (2014). The effects of nepotism, cronyism and political favoritism on the doctors working in public hospitals. Studies on Ethno-Medicine, 8(3), 245-250.
Menninger, K.M. (1945). The human mind. New York: Knopf.
Soderlund, M. (1998). Customer satisfaction and its consequences on customer behavior revisited: The impact of different levels of satisfaction on word-of-mouth, feedback to the supplier and loyalty. International Journal of Service Industry Management, 9, 169-188.
Toder-Alon, A. & Brunel, F. F. (2018). Peer-to-peer word-of-mouth: word-of-mouth extended to group online exchange. Online Information Review, 42(2), 176-190.