تأثیر ترومای سازمانی بر رفتار اخلاقی و وجدان کاری کارکنان: نقش تعدیل‌کننده فرهنگ سازمانی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

2 مدرس، دکتری مدیریت آموزشی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

10.22034/jhrs.2020.104221

چکیده

زمینه و هدف: شوک‌ها و ضربه‌های روحی و روانی شدیدی که در اثر عوامل مختلف به کارکنان سازمان وارد می‌شوند می‌توانند پیامدهای ناخوشایند بسیاری برای افراد و سازمان در پی داشته باشند. پژوهش حاضر تأثیر ترومای سازمانی بر رفتار اخلاقی و وجدان ‌کاری کارکنان با نقش تعدیل‌کننده فرهنگ سازمانی بود.
روش‌شناسی: این پژوهش کاربردی و توصیفی- همبستگی است. جامعۀ ‌آماری آن شامل کارکنان دانشگاه کاشان به تعداد 386 نفر است که با استفاده از فرمول کوکران و به روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای 186 نفر به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه بوده است و تجزیه و تحلیل داده‌ها نیز با روش تحلیل مسیر و آزمون تی تک‌نمونه‌ای و با استفاده از نرم افزارهای اس.پی.اس.اس و ایموس انجام شد.
یافته‌ها: میانگین ترومای سازمانی، رفتار اخلاقی، وجدان ‌کاری و فرهنگ سازمانی در این دانشگاه بالاتر از حد متوسط بود. همچنین ترومای سازمانی بر رفتار اخلاقی و وجدان ‌کاری کارکنان، تأثیر منفی و غیرمعنادار و فرهنگ سازمانی بر رفتار اخلاقی و وجدان ‌کاری کارکنان، تأثیر مثبت و معنادار دارد.
نتیجه‌گیری: ترومای سازمانی می‌تواند اثرات ویرانگری روی رفتار اخلاقی و وجدان کاری کارکنان داشته باشد اما وجود فرهنگ سازمانی قوی و مثبت می‌تواند این اثر مخرب را تعدیل و کمتر کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Effect of Organizational Trauma on Moral Behavior and Work Conscience of Employees: Moderating Role of Organizational Culture

نویسندگان [English]

  • Hamid Rahimi 1
  • Raziyeh Aghababaei 2
1 Associate Professor, Faculty of Humanity, University of Kashan, Kashan, Iran
2 Teacher, PhD in Educational Management, Faculty of Humanity, University of Kashan, Kashan, Iran
چکیده [English]

Background & Purpose: The severe psychological shocks and traumas that the employees of an organization experience as a result of different factors can have many unpleasant outcomes for employees and the organization. This study analyzed the effect of organizational trauma on moral behavior and work conscience of employees through the mediating role of organizational culture.
Methodology: This is an applied descriptive-correlational study, in which the statistical population includes 386 employees working at the University of Kashan. Cochran’s formula of sample size was used along with the stratified random sampling method to selected 186 employees as the statistical sample. The data collection tool was a questionnaire, and data analysis was performed through the path analysis method and the one-sample t-test in SPSS and AMOS.
Findings: The means of organizational trauma, moral behavior, work conscience, and organizational culture were above average in the University of Kashan. Moreover, organizational trauma had negative, significant effects on moral behavior and work conscience of employees, whereas organizational culture had positive, significant effects on their moral behavior and work conscience.
Conclusion: Organizational trauma can have devastating effects on moral behavior and work conscience of employees; however, a rich and positive organizational culture can moderate and mitigate these devastating effects.

کلیدواژه‌ها [English]

  • organizational trauma
  • Moral Behavior
  • work conscience
  • Organizational Culture
  • university
اردلان، محمدرضا؛ بهشتی راد، رقیه (1394). بررسی رابطه فرهنگ سازمانی با وجدان کاری با نقش میانجی‌گری جامعه‌پذیری سازمانی کارکنان. جامعه‌شناسی کاربردی، 4: 185-198.

براتی احمدآبادی، هاجر (1387). رابطه بین پیشایند (عدالت سازمانی و جو سازمانی) و وجدان کاری با عملکرد شغلی در کارکنان ذوب‌آهن اصفهان، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه اصفهان.

براکستون، ج (1383). اخلاق در آموزش‌عالی (ترجمه حمیدرضا آراسته)، دائره‌المعارف آموزش عالی، تهران: بنیاد دانشنامه بزرگ فارسی، 1، 1، 93-91.

پورطاهری، نعیمه؛ حسام، سمیه؛ فتحی، علیرضا (1394). بررسی تأثیر مؤلفه‌های فرهنگ سازمانی بر مدیریت دانش در بیمارستان آموزشی کرمان، طلوع بهداشت، 14، 1، 43-53.

توکلی، حمید؛ لشکردوست، حسین؛ اسماعیل زاده، مرتضی (1397). رابطه فرهنگ سازمانی و اخلاق حرفه‌ای اعضای هیئت علمی. مجله علوم پزشکی خراسان شمالی، 9 (4): 14-9.

تولایی، روح‌اله (1388). عوامل تأثیرگذار بر رفتار اخلاقی کارکنان در سازمان. دوماهنامۀ توسعۀانسانیپلیس، 2، 25، 45-64.

جعفری فکرت، امین؛ حسینی شکیب، مهرداد (1397). تأثیر رهبری خدمتگزار بر فرهنگ‌سازمانی، تعهد سازمانی، رفتار شهروندی و عملکرد کارکنان، فصلنامه مطالعات منابع‌انسانی، 8 (3): 45-68.

چایی چی، امیر کیوان؛ تنعمی، محمد مهدی، شعبان مرادی، اندیشه (1396). نقش فرهنگ سازمانی و حمایت سازمانی در حفظ و نگهداشت کارکنان، فصلنامه مطالعات منابع انسانی، 7 (2): 109-126.

حریری، نجلا، جعفری، مهناز (1391). رابطه فرهنگ سازمانی و ساختار سازمانی در سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، فصلنامه مطالعات ملی کتابداری و سازماندهی اطلاعات، 23، 2، 33-52.

خوارزمی، شهیندخت (1372). فرهنگ سازمانی، مجله تدبیر، 3، 22، 16-20.

دادگران، سید محمد (1384). انضباط و وجدان کاری در جامعه کارگری ایران، مجله کار و جامعه، 66: 61-48.

دیهیم پور، مهدی؛ دولتی، حسن (1396). تأثیر عوامل ایجادکننده ترومای سازمانی بر ترک‌خدمت کارکنان، پژوهش‌های مدیریت منابع انسانی، 9 (4): 81-106.

رحیمی، حمید؛ آقابابایی، راضیه (1392). رابطه فرهنگ سازمانی و اخلاق حرفه‌ای؛ اعضای هیئت علمی دانشگاه کاشان. فصلنامه راهبردهای آموزش در علوم پزشکی، 6، 2، 61-67.

رمضانی، فریبرز؛ مؤدی، داود، کشتی دار، محمد (1398). رابطه آنومی، ترومای سازمانی و تعهد حرفه‌ای در اعضای هیات علمی دانشگاه فرهنگیان، فصلنامه علوم ورزشی، 11 (35): 71-92.

زارع، فرجام؛ سپهوند، رضا (1398). تأثیر رهبری زهرآگین بر ترومای سازمانی با نقش میانجی سکوت سازمانی. فصلنامه رهیافتی نو در مدیریت آموزشی،10 (1): 215-190.

سپهوند، رضا؛ زارع، فرجام (1396). نقش هشیاری سازمانی برترومای سازمانی با توجه به نقش هوش سیاسی مدیران. پژوهش‌های مدیریت منابع انسانی، 2(4): 113-95.

سرلک، محمدعلی؛ کولیوند، پیرحسین (1394). تأثیر ترومای سازمانی بر مهارت کارکنان در بیمارستان خصوصی در ایران، فصلنامه شفا.4 (1): 54-45.

سلیمی، مهدی؛ خداپرست، محبوبه (1392). اثر فرهنگ سازمانی بر اخلاق حرفه‌ای و عملکرد شغلی اعضای هیئت علمی تربیت بدنی و علوم ورزشی، پژوهشدرورزشتربیتی، 5 (13): 39-58.

شیرازی، اسکندر؛ احمدی، فریدون (1394). طراحی و تبیین ابعاد محیطی سازمان اداره‌کننده ضربات روحی در بخش دولتی. فصلنامه علمی پژوهشی مدیریت سازمان‌های دولتی، 4 (10): 96-81.

عاملی، م (1381). بررسی مبانی نظری اخلاق حرفه‌ای در اسلام، تهران: پایان نامه کارشناسی ارشد مؤسسه پ‍ژوهشی حکمت و فلسفه ایران.

عسکریان، مصطفی؛ طاهری عطار، فتانه (1391). فرهنگ سازمانی و نقش آن در شکل‌گیری رفتار شهروندی سازمانی از دیدگاه کارشناسان حوزۀ ستادی وزارت آموزش و پرورش، رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 3، 2، 34-21.

علیزاده، اکبر (1375). بررسی عوامل مؤثر بر انگیختن وجدان‌کار از دیدگاه مدیران و کارکنان ادارت و نهادهای استان کهکلیویه و به ویر احمد، پایان‌نامه کار شناسی ارشد. دانشگاه اصفهان.

فرامرز قراملکی، احد (1383). اخلاق حرفه‌ای در مدیریت علوی، اندیشه حوزه، 33، 78-63.

فرخی، محسن (1394). بررسی رابطه بین فرهنگ سازمانی با وجدان کاری و تعهد سازمانی کارکنان دانشگاه آزاد بابل، مجله تحقیقات مدیریت آموزشی، 7 (2): 35-50.

فقیهی، الف (1387). اخلاق اداری، مطالعات مدیریت، 47، 53-60.

کرد، حبیب الله؛ کرد، هاجر؛ کرد، مختار؛ کرد، محمد (1397). بررسی رابطه حمایت اجتماعی مدیران با وجدان کاری معلمان دوره متوسطه شهرستان خاش، پژوهش در نظام‌های آموزشی، 40: 73-89.

کریمی، مهدی؛ رجایی پور، سعید و هویدا، رضا (1389). رابطۀ بین ابعاد جو سازمانی و رفتار اخلاقی در بین کارکنان دانشگاه‌های اصفهان و علوم پزشکی اصفهان، فصلنامۀرهبریومدیریتآموزشی، 4، 1، 83-102.

لیاقتدار، محمد جواد؛ بختیار نصرآبادی، حسن؛ سمیعی، فاطمه (1390). بررسی میزان تأثیر و نقش عوامل مؤثر بر وجدان کاری، جامعه‌شناسی کاربردی، 22، 41، 27-40.

معیدفر، سعید (1386). اخلاق کار و عوامل مؤثر بر آن در میان کارکنان ادارات دولتی. فصلنامهرفاهاجتماعی، 6، 23، 321-341.

نخعی، نوذر (1390). ارزیابی جو اخلاقی (فرهنگ سازمانی) بیمارستان‌های آموزشی شهر کرمان از دیدگاه پرستاران این بیمارستان‌ها، مجلهاخلاقپزشکی، 3، 2، 35-50.

نصیری، حسین (1389). بررسی فرهنگ سازمانی دانشگاه افسری امام علی (ع) بر اساس مدل دنیسون، فصلنامه مدیریت انتظامی، 10، 40، 39-68.

Afedzie, R. H. (2015). Examining the influence of organizational culture on employees' ethical behavior in public sector organizations, Human Resource Development Theses & Dissertations. Paper 8.

Asree, M. (2009). Influence of leadership competency and organizational culture on responsiveness and performance of firms, international socialization tactics, employee proactivity, and person-organization fit, Applied Psychology, 90, 232-241.

Bahcecik, N. (2003). The hospital ethical climate survey in Turkey. Ethical Regul, 5 (4), 94-98.

Barbosa, I. & Cardoso, C. (2007). Managing diversity in academic organization: a challenge to organizational culture, Journal of Woman in Management Review, 22 (4): 30-51.

Baron, R. A. & Greenberg, M.S. (2008). Behavior organizational, Third Edition. Prentice- Hall.

Beauchamp, T. & Bowie, N. (2000). Ethical theory and business. Prentice-Hall, Englewood Cliffs, NJ: 171.

Bennett, J. (2006). A study of the effectiveness of a diverse workforce within nonprofit organizations serving older adults: An analysis of the impact of leadership styles and organizational culture. Minnesota, USA: Capella University.

Berthold, M. & Fischman, Y. (2014). Social work with trauma survivors: Collaboration with interpreters. Social Work, 59(2): 103-110.

Briody, E. Pester, T. N. & Trotter, R. (2012). A story’s impact on organizational-culture change, Journal of Organizational Change Management, 25(1), p. 67-87.

Costa, P. T. & McCrae, R. R. (1992). The revised NEO personality inventory (NEOPI-R). in G. J. Boyle, G. Matthews, & D. H. Saklofske (Eds.), Handbook of Personality Theory and Testing. London: Sage Publications.

Denison, D. (2000). Organizational culture: can it be a key lever for driving organizational change, International institute for management development, Denison @ imd. Ch. 15: 348-372.

Douglas, P. (2001). The effect of organizational culture and ethical orientation on accountants ‘ethical judgments, Journal of Business Ethics, 34: 101-121.

Elizur, D. & Kolowsky, M. (2001). Values and organizational commitment. International Journal of Manpower, 22(7): 593- 599.

Eskiler, E. Geri, S. Sertbas, K. & Calik, F. (2016). The effects of organizational culture on organizational creativity and innovativeness in the sports businesses, Anthropologist, 23 (3): 590-597.

Filabi, A. (2018). Organizational culture drives ethical behavior: evidence from pilot studies, Anti-Corruption & Integrity Forum.

Ghalavandi, H. & Ashrafi, F. (2018). The relationship of organizational trauma with reducing organizational ethics. International Journal of Ethics & Society (IJES).1(1):1-10.

Hercy, P. & Blanchard, K. H. (1983). Management of organizational behavior, New Jersey, Prentice-Hall.

Hopper, E. (2012). The theory of in cohesion: Aggregation/ massif cation as the fourth basic assumption in the unconscious life of groups and group-like social systems. In: E. Hopper, ed. Trauma in organizations. London: Karnac Books, pp. xxxi-li.

Hormann, S. D. L. (2007). Organizational trauma: a phenomenological study of leaders in traumatized organizations, Culver City: Antioch University.

Hwang, JI. & Chang, H. (2009). Climate perception and turnover intention among Korean hospital staff. International Nursing Review. 56(1):73-80.

Kahn, W.A. (2003). The revelation of organizational trauma. The Journal of Applied Behavioral Science, 39, 364-380. DOI: 10.1177/0021886303261954.

Kulkarni, S. & Bell, H. (2012). Trauma and the organization: understanding and addressing secondary trauma in a trauma-informed system. The Moving Forward in Challenging Times Conference, Safe Place, Austin.

Lau, C. & Ngo, H. (2007). The HR system, organizational culture, and product innovation. International Business Review, 13 (6): 685-703.

Lemons, M, & Jones, C. A. (2001). Procedural justice in promotion decisions: Using perceptions of fairness to build employee commitment, Journal of Managerial Psychology, 16(4): 268-280.

Levis, P. (1985). Defining business ethics: Like nailing Jello to a wall. Journal of Business Ethics, 4(5), 377-383.

Mc Kenna, S. (2005). Organizational commitment in the small entrepreneurial revisited. Journal of the Indian Academy of Applied Psychology.34 (1): 57-68.

Moon, H. (2001). The two faces of conscientiousness: duty and achievement striving in escalation if dilemmas. Journal of Applied Psychology, 5, 3, 15-33.

 

Nga, J. & Lum, E. (2013). An investigation into unethical behavior intentions among undergraduate students: A Malaysian Study. J Academic Ethics. 11 (1), 45-71.

Park, J. & Kim, T. (2009). Do types of organizational culture matter in nurse job satisfaction and turnover intention? Leadership in Health Services, 22(1): 20-38.

Piff, P. K. Stancato, D. M. Cote, S. Mendoza-Denton, R. & Keltner, D. (2012). Higher social class predicts increased unethical behavior. National Acad Sci, 109, 4086–4091.

Simon, M. Muller, B. H. & Hasselhorn, H. M. (2010). Leaving the organization or the profession a multilevel analysis of nurses’ intentions. Journal of Advanced nursing, 66(3), 616–626.

Singh, B. Gupta, P. K. & Venugopal, S. (2008). Organizational commitment: Revisited. Journal of the Indian Academy of Applied Psychology. 34(1): 57-68.

Steinkamp, M. (2014). Behind the masks of silence: how leaders can overcome organizational trauma. Executive Master in Consulting and Coaching for Change.

Valiangas, L. Hoegl, M. & Gibbert, M. (2009). Why learning from failure is not easy (and what to do about it) Innovation Trauma at Sun Micro System. European Management Journal, 27(4), 225-233.

Venugopal, V. (2016). Understanding organizational trauma: a background review of types and causes. IOSR Journal of Business and Management.18, 65-69.

Vivian, P. & Hormann, S. (2013). Organizational trauma and healing, create space, North Charleston, SC. ISBN-13:978- 147918851.

Vivian, P. & Hormann, S. (2015). Persistent Traumatization in Nonprofit Organizations. OD Practitioner, 47(1), 25-30.

Zhang, Z. (2011). On moral hazard of construction project visual organization. Procedia Engie, 12, 156-162.