تأثیر ترومای سازمانی بر رفتار اخلاقی و وجدان کاری کارکنان: نقش تعدیل‌کننده فرهنگ سازمانی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

2 مدرس، دکتری مدیریت آموزشی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

چکیده

زمینه و هدف: شوک‌ها و ضربه‌های روحی و روانی شدیدی که در اثر عوامل مختلف به کارکنان سازمان وارد می‌شوند می‌توانند پیامدهای ناخوشایند بسیاری برای افراد و سازمان در پی داشته باشند. پژوهش حاضر تأثیر ترومای سازمانی بر رفتار اخلاقی و وجدان ‌کاری کارکنان با نقش تعدیل‌کننده فرهنگ سازمانی بود.
روش‌شناسی: این پژوهش کاربردی و توصیفی- همبستگی است. جامعۀ ‌آماری آن شامل کارکنان دانشگاه کاشان به تعداد 386 نفر است که با استفاده از فرمول کوکران و به روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای 186 نفر به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه بوده است و تجزیه و تحلیل داده‌ها نیز با روش تحلیل مسیر و آزمون تی تک‌نمونه‌ای و با استفاده از نرم افزارهای اس.پی.اس.اس و ایموس انجام شد.
یافته‌ها: میانگین ترومای سازمانی، رفتار اخلاقی، وجدان ‌کاری و فرهنگ سازمانی در این دانشگاه بالاتر از حد متوسط بود. همچنین ترومای سازمانی بر رفتار اخلاقی و وجدان ‌کاری کارکنان، تأثیر منفی و غیرمعنادار و فرهنگ سازمانی بر رفتار اخلاقی و وجدان ‌کاری کارکنان، تأثیر مثبت و معنادار دارد.
نتیجه‌گیری: ترومای سازمانی می‌تواند اثرات ویرانگری روی رفتار اخلاقی و وجدان کاری کارکنان داشته باشد اما وجود فرهنگ سازمانی قوی و مثبت می‌تواند این اثر مخرب را تعدیل و کمتر کند.

کلیدواژه‌ها


اردلان، محمدرضا؛ بهشتی راد، رقیه (1394). بررسی رابطه فرهنگ سازمانی با وجدان کاری با نقش میانجی‌گری جامعه‌پذیری سازمانی کارکنان. جامعه‌شناسی کاربردی، 4: 185-198.

براتی احمدآبادی، هاجر (1387). رابطه بین پیشایند (عدالت سازمانی و جو سازمانی) و وجدان کاری با عملکرد شغلی در کارکنان ذوب‌آهن اصفهان، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه اصفهان.

براکستون، ج (1383). اخلاق در آموزش‌عالی (ترجمه حمیدرضا آراسته)، دائره‌المعارف آموزش عالی، تهران: بنیاد دانشنامه بزرگ فارسی، 1، 1، 93-91.

پورطاهری، نعیمه؛ حسام، سمیه؛ فتحی، علیرضا (1394). بررسی تأثیر مؤلفه‌های فرهنگ سازمانی بر مدیریت دانش در بیمارستان آموزشی کرمان، طلوع بهداشت، 14، 1، 43-53.

توکلی، حمید؛ لشکردوست، حسین؛ اسماعیل زاده، مرتضی (1397). رابطه فرهنگ سازمانی و اخلاق حرفه‌ای اعضای هیئت علمی. مجله علوم پزشکی خراسان شمالی، 9 (4): 14-9.

تولایی، روح‌اله (1388). عوامل تأثیرگذار بر رفتار اخلاقی کارکنان در سازمان. دوماهنامۀ توسعۀانسانیپلیس، 2، 25، 45-64.

جعفری فکرت، امین؛ حسینی شکیب، مهرداد (1397). تأثیر رهبری خدمتگزار بر فرهنگ‌سازمانی، تعهد سازمانی، رفتار شهروندی و عملکرد کارکنان، فصلنامه مطالعات منابع‌انسانی، 8 (3): 45-68.

چایی چی، امیر کیوان؛ تنعمی، محمد مهدی، شعبان مرادی، اندیشه (1396). نقش فرهنگ سازمانی و حمایت سازمانی در حفظ و نگهداشت کارکنان، فصلنامه مطالعات منابع انسانی، 7 (2): 109-126.

حریری، نجلا، جعفری، مهناز (1391). رابطه فرهنگ سازمانی و ساختار سازمانی در سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، فصلنامه مطالعات ملی کتابداری و سازماندهی اطلاعات، 23، 2، 33-52.

خوارزمی، شهیندخت (1372). فرهنگ سازمانی، مجله تدبیر، 3، 22، 16-20.

دادگران، سید محمد (1384). انضباط و وجدان کاری در جامعه کارگری ایران، مجله کار و جامعه، 66: 61-48.

دیهیم پور، مهدی؛ دولتی، حسن (1396). تأثیر عوامل ایجادکننده ترومای سازمانی بر ترک‌خدمت کارکنان، پژوهش‌های مدیریت منابع انسانی، 9 (4): 81-106.

رحیمی، حمید؛ آقابابایی، راضیه (1392). رابطه فرهنگ سازمانی و اخلاق حرفه‌ای؛ اعضای هیئت علمی دانشگاه کاشان. فصلنامه راهبردهای آموزش در علوم پزشکی، 6، 2، 61-67.

رمضانی، فریبرز؛ مؤدی، داود، کشتی دار، محمد (1398). رابطه آنومی، ترومای سازمانی و تعهد حرفه‌ای در اعضای هیات علمی دانشگاه فرهنگیان، فصلنامه علوم ورزشی، 11 (35): 71-92.

زارع، فرجام؛ سپهوند، رضا (1398). تأثیر رهبری زهرآگین بر ترومای سازمانی با نقش میانجی سکوت سازمانی. فصلنامه رهیافتی نو در مدیریت آموزشی،10 (1): 215-190.

سپهوند، رضا؛ زارع، فرجام (1396). نقش هشیاری سازمانی برترومای سازمانی با توجه به نقش هوش سیاسی مدیران. پژوهش‌های مدیریت منابع انسانی، 2(4): 113-95.

سرلک، محمدعلی؛ کولیوند، پیرحسین (1394). تأثیر ترومای سازمانی بر مهارت کارکنان در بیمارستان خصوصی در ایران، فصلنامه شفا.4 (1): 54-45.

سلیمی، مهدی؛ خداپرست، محبوبه (1392). اثر فرهنگ سازمانی بر اخلاق حرفه‌ای و عملکرد شغلی اعضای هیئت علمی تربیت بدنی و علوم ورزشی، پژوهشدرورزشتربیتی، 5 (13): 39-58.

شیرازی، اسکندر؛ احمدی، فریدون (1394). طراحی و تبیین ابعاد محیطی سازمان اداره‌کننده ضربات روحی در بخش دولتی. فصلنامه علمی پژوهشی مدیریت سازمان‌های دولتی، 4 (10): 96-81.

عاملی، م (1381). بررسی مبانی نظری اخلاق حرفه‌ای در اسلام، تهران: پایان نامه کارشناسی ارشد مؤسسه پ‍ژوهشی حکمت و فلسفه ایران.

عسکریان، مصطفی؛ طاهری عطار، فتانه (1391). فرهنگ سازمانی و نقش آن در شکل‌گیری رفتار شهروندی سازمانی از دیدگاه کارشناسان حوزۀ ستادی وزارت آموزش و پرورش، رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 3، 2، 34-21.

علیزاده، اکبر (1375). بررسی عوامل مؤثر بر انگیختن وجدان‌کار از دیدگاه مدیران و کارکنان ادارت و نهادهای استان کهکلیویه و به ویر احمد، پایان‌نامه کار شناسی ارشد. دانشگاه اصفهان.

فرامرز قراملکی، احد (1383). اخلاق حرفه‌ای در مدیریت علوی، اندیشه حوزه، 33، 78-63.

فرخی، محسن (1394). بررسی رابطه بین فرهنگ سازمانی با وجدان کاری و تعهد سازمانی کارکنان دانشگاه آزاد بابل، مجله تحقیقات مدیریت آموزشی، 7 (2): 35-50.

فقیهی، الف (1387). اخلاق اداری، مطالعات مدیریت، 47، 53-60.

کرد، حبیب الله؛ کرد، هاجر؛ کرد، مختار؛ کرد، محمد (1397). بررسی رابطه حمایت اجتماعی مدیران با وجدان کاری معلمان دوره متوسطه شهرستان خاش، پژوهش در نظام‌های آموزشی، 40: 73-89.

کریمی، مهدی؛ رجایی پور، سعید و هویدا، رضا (1389). رابطۀ بین ابعاد جو سازمانی و رفتار اخلاقی در بین کارکنان دانشگاه‌های اصفهان و علوم پزشکی اصفهان، فصلنامۀرهبریومدیریتآموزشی، 4، 1، 83-102.

لیاقتدار، محمد جواد؛ بختیار نصرآبادی، حسن؛ سمیعی، فاطمه (1390). بررسی میزان تأثیر و نقش عوامل مؤثر بر وجدان کاری، جامعه‌شناسی کاربردی، 22، 41، 27-40.

معیدفر، سعید (1386). اخلاق کار و عوامل مؤثر بر آن در میان کارکنان ادارات دولتی. فصلنامهرفاهاجتماعی، 6، 23، 321-341.

نخعی، نوذر (1390). ارزیابی جو اخلاقی (فرهنگ سازمانی) بیمارستان‌های آموزشی شهر کرمان از دیدگاه پرستاران این بیمارستان‌ها، مجلهاخلاقپزشکی، 3، 2، 35-50.

نصیری، حسین (1389). بررسی فرهنگ سازمانی دانشگاه افسری امام علی (ع) بر اساس مدل دنیسون، فصلنامه مدیریت انتظامی، 10، 40، 39-68.

Afedzie, R. H. (2015). Examining the influence of organizational culture on employees' ethical behavior in public sector organizations, Human Resource Development Theses & Dissertations. Paper 8.

Asree, M. (2009). Influence of leadership competency and organizational culture on responsiveness and performance of firms, international socialization tactics, employee proactivity, and person-organization fit, Applied Psychology, 90, 232-241.

Bahcecik, N. (2003). The hospital ethical climate survey in Turkey. Ethical Regul, 5 (4), 94-98.

Barbosa, I. & Cardoso, C. (2007). Managing diversity in academic organization: a challenge to organizational culture, Journal of Woman in Management Review, 22 (4): 30-51.

Baron, R. A. & Greenberg, M.S. (2008). Behavior organizational, Third Edition. Prentice- Hall.

Beauchamp, T. & Bowie, N. (2000). Ethical theory and business. Prentice-Hall, Englewood Cliffs, NJ: 171.

Bennett, J. (2006). A study of the effectiveness of a diverse workforce within nonprofit organizations serving older adults: An analysis of the impact of leadership styles and organizational culture. Minnesota, USA: Capella University.

Berthold, M. & Fischman, Y. (2014). Social work with trauma survivors: Collaboration with interpreters. Social Work, 59(2): 103-110.

Briody, E. Pester, T. N. & Trotter, R. (2012). A story’s impact on organizational-culture change, Journal of Organizational Change Management, 25(1), p. 67-87.

Costa, P. T. & McCrae, R. R. (1992). The revised NEO personality inventory (NEOPI-R). in G. J. Boyle, G. Matthews, & D. H. Saklofske (Eds.), Handbook of Personality Theory and Testing. London: Sage Publications.

Denison, D. (2000). Organizational culture: can it be a key lever for driving organizational change, International institute for management development, Denison @ imd. Ch. 15: 348-372.

Douglas, P. (2001). The effect of organizational culture and ethical orientation on accountants ‘ethical judgments, Journal of Business Ethics, 34: 101-121.

Elizur, D. & Kolowsky, M. (2001). Values and organizational commitment. International Journal of Manpower, 22(7): 593- 599.

Eskiler, E. Geri, S. Sertbas, K. & Calik, F. (2016). The effects of organizational culture on organizational creativity and innovativeness in the sports businesses, Anthropologist, 23 (3): 590-597.

Filabi, A. (2018). Organizational culture drives ethical behavior: evidence from pilot studies, Anti-Corruption & Integrity Forum.

Ghalavandi, H. & Ashrafi, F. (2018). The relationship of organizational trauma with reducing organizational ethics. International Journal of Ethics & Society (IJES).1(1):1-10.

Hercy, P. & Blanchard, K. H. (1983). Management of organizational behavior, New Jersey, Prentice-Hall.

Hopper, E. (2012). The theory of in cohesion: Aggregation/ massif cation as the fourth basic assumption in the unconscious life of groups and group-like social systems. In: E. Hopper, ed. Trauma in organizations. London: Karnac Books, pp. xxxi-li.

Hormann, S. D. L. (2007). Organizational trauma: a phenomenological study of leaders in traumatized organizations, Culver City: Antioch University.

Hwang, JI. & Chang, H. (2009). Climate perception and turnover intention among Korean hospital staff. International Nursing Review. 56(1):73-80.

Kahn, W.A. (2003). The revelation of organizational trauma. The Journal of Applied Behavioral Science, 39, 364-380. DOI: 10.1177/0021886303261954.

Kulkarni, S. & Bell, H. (2012). Trauma and the organization: understanding and addressing secondary trauma in a trauma-informed system. The Moving Forward in Challenging Times Conference, Safe Place, Austin.

Lau, C. & Ngo, H. (2007). The HR system, organizational culture, and product innovation. International Business Review, 13 (6): 685-703.

Lemons, M, & Jones, C. A. (2001). Procedural justice in promotion decisions: Using perceptions of fairness to build employee commitment, Journal of Managerial Psychology, 16(4): 268-280.

Levis, P. (1985). Defining business ethics: Like nailing Jello to a wall. Journal of Business Ethics, 4(5), 377-383.

Mc Kenna, S. (2005). Organizational commitment in the small entrepreneurial revisited. Journal of the Indian Academy of Applied Psychology.34 (1): 57-68.

Moon, H. (2001). The two faces of conscientiousness: duty and achievement striving in escalation if dilemmas. Journal of Applied Psychology, 5, 3, 15-33.

 

Nga, J. & Lum, E. (2013). An investigation into unethical behavior intentions among undergraduate students: A Malaysian Study. J Academic Ethics. 11 (1), 45-71.

Park, J. & Kim, T. (2009). Do types of organizational culture matter in nurse job satisfaction and turnover intention? Leadership in Health Services, 22(1): 20-38.

Piff, P. K. Stancato, D. M. Cote, S. Mendoza-Denton, R. & Keltner, D. (2012). Higher social class predicts increased unethical behavior. National Acad Sci, 109, 4086–4091.

Simon, M. Muller, B. H. & Hasselhorn, H. M. (2010). Leaving the organization or the profession a multilevel analysis of nurses’ intentions. Journal of Advanced nursing, 66(3), 616–626.

Singh, B. Gupta, P. K. & Venugopal, S. (2008). Organizational commitment: Revisited. Journal of the Indian Academy of Applied Psychology. 34(1): 57-68.

Steinkamp, M. (2014). Behind the masks of silence: how leaders can overcome organizational trauma. Executive Master in Consulting and Coaching for Change.

Valiangas, L. Hoegl, M. & Gibbert, M. (2009). Why learning from failure is not easy (and what to do about it) Innovation Trauma at Sun Micro System. European Management Journal, 27(4), 225-233.

Venugopal, V. (2016). Understanding organizational trauma: a background review of types and causes. IOSR Journal of Business and Management.18, 65-69.

Vivian, P. & Hormann, S. (2013). Organizational trauma and healing, create space, North Charleston, SC. ISBN-13:978- 147918851.

Vivian, P. & Hormann, S. (2015). Persistent Traumatization in Nonprofit Organizations. OD Practitioner, 47(1), 25-30.

Zhang, Z. (2011). On moral hazard of construction project visual organization. Procedia Engie, 12, 156-162.