الگوی پیامدهای کیفیت زندگی‌کاری با رویکرد ترکیبی فراتحلیل و مدل‌سازی ساختاری تفسیری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، دانشکده مدیریت، دانشگاه شهید ستاری، تهران، ایران

2 دانشجوی دکترا، دانشکده مدیریت، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

3 دانشجوی دکترا، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

چکیده

زمینه و هدف: ایجاد محیط کاری امن همراه با آرامش و نشاط جزو پیش‌نیازهای اصلی ارتقای بهره‌وری، سلامتی و رشد کارکنان به شمار می‌رود. پژوهش حاضر به تحلیل نتایج پژوهش‌های مربوط به پیامدهای کیفیت زندگی‌کاری در سازمان‌های ایرانی و شناخت روابط میان آنها پرداخته است.
روش‌شناسی: پژوهش حاضر مطالعه‌ای کاربردی، توصیفی و کمی است. نخست با استفاده از روش فراتحلیل پیامدهای کیفیت زندگی کاری از 41 مقالۀ منتشرشده در مجلات علمی ـ پژوهشی در بازه زمانی سال 1390 تا پاییز سال 1398 شناسایی و استخراج شدند. سپس با استفاده از تکنیک مدل‌سازی تفسیری ساختاری و بر اساس نظرات 12 نفر از اعضای هیئت علمی دانشگاه علوم و فنون هوایی ستاری این پیامدها رتبه‌بندی شدند و مدل روابط میان آن‌ها ارائه شد.
یافته‌ها: از میان پیامدهای گوناگون کیفیت زندگی‌کاری به ترتیب عملکرد سازمانی، بهره‌وری منابع انسانی، دلبستگی شغلی، توانمندسازی روان‌شناختی، کارآفرینی سازمانی و خودکارامدی کارکنان از بیشترین اندازۀ اثر برخوردار بوده‌اند. همچنین این پیامدها در 4 سطح قرار گرفتند به گونه‌ای که توانمندسازی روان‌شناختی از بیشترین تأثیرگذاری و عملکرد سازمانی از بیشترین تأثیرپذیری برخوردار بوده‌اند.
نتیجه‌گیری: تلاش برای توسعۀ کیفیت زندگی کاری کارکنان در سازمان هم به حفظ و ارتقای بهره‌وری پایدار کمک خواهد کرد و هم می‌تواند شاخص‌های توسعۀ منابع انسانی سازمان را رشد دهد.

کلیدواژه‌ها


ابراهیمی، الهه؛ آیباغی اصفهانی، سعید و شیخ، رضا (1397). ارتقای بهداشت شغلی و کیفیت زندگی‌کاری کارکنان با بهره‌گیری از تحلیل اثار اعتیاد به کار. مدیریت منابع انسانی در صنعت نفت، 10(38)، 128-105.

اردلان، محمدرضا؛ سرچهانی، زهرا و سرچهانی، مجتبی (1393). رابطه هوش معنوی با کیفیت زندگی کاری و بلوغ معلمان ابتدایی ناحیه 2. رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 5(17)، 102-81.

افتخاری، حجت؛ بخشایش، علیرضا و رحیمی، مهدی (1396). مدل‌یابی رابطه کیفیت زندگی کاری با تعهد سازمانی با واسطه‌گری رضایت شغلی در معلمان دوره ابتدایی شهرستان نی‌ریز. نوآوری‌های مدیریت آموزشی، 12(3)، 46-29.

پارسا، شلر؛ کسرائی، شکوفه؛ عبدی، رضا؛ رادمنش، منصور و قاسم زاده، ابوالفضل (1393). رابطه کیفیت زندگی کاری، عملکرد، فشار روانی و رضایت شغلی با رفتار شهروندی کارکنان بیمارستان اشنویه. فصلنامه رفاه اجتماعی، 14(5)، 83-61.

پورقاز، عبدالوهاب و صالحی راد، سعیده (1395). حمایت سازمانی و ارتباط آن با کیفیت زندگی کاری کارکنان اداره برق شهرستان زابل. پژوهش‌های مدیریت عمومی، 9(32)، 116-97.

دامغانیان، حسین؛ جعفری، سکینه؛ ضابط پور، حسین (1393). بررسی تأثیر عدالت سازمانی بر رفتار شهروندی سازمانی با میانجی‌گری کیفیت زندگی کاری. مدیریت فرهنگ سازمانی، 12(4)، 679-655.

رزمجویی، پروین و زارعی، رضا (1397). نقش میانجی توانمندسازی روان‌شناختی در رابطه حمایت سازمانی ادراک شده و حمایت اجتماعی ادراک شده با کیفیت زندگی کاری. روش‌ها و مدل‌های روان شناختی، 9(33)، 85-71.

زارعی، احسان؛ احمدی، فریبا؛ دانش کهن، عباس و رمضانخانی، علی (1395). همبستگی تعهد سازمانی و کیفیت زندگی‌کاری در کارکنان شبکه بهداشت و درمان شهرستان سرپل‌ذهاب. فصلنامه مدیریت ارتقای سلامت، 5(2)، 69-61.

سلطانزاده، وحید؛ قلاوندی، حسن و فتاحی، مسلم (1391). بررسی رابطه بین کیفیت زندگی کاری و رضایت شغلی اعضای هیئت علمی دانشگاه شیراز. پژوهش‌های مدیریت منابع انسانی، 4(2)، 149-125.

عباس‌زاده، حسن؛ محمودی، آرش و نوری، امیر (1393). رفتار سازمانی مثبت‌گرا و تأثیر آن بر رابطه رفتار شهروندی و کیفیت زندگی‌کاری. مطالعات مدیریت بهبود و توسعه، 23(74)، 159-137.

علی‌پور، سکینه و اوجی نژاد، احمدرضا (1397). نقش واسطه‌ای سرمایه روان‌شناختی در رابطه میان فرهنگ سازمانی و کیفیت زندگی‌کاری معلمان زن. فصلنامه زن و جامعه، 9(33)، 164-151.

قربانی‌زاده، وجه الله (1392). راهنمای کاربردی فراتحلیل یا نرم افزار CMA2. تهران: انتشارات جامعه شناسان

نفری، ندا و لک‌عیان، امیر (1392). بررسی رابطه کیفیت زندگی کاری و رضایت شغلی کارکنان شعب منطقه 3 بانک ملت تهران. فرآیند مدیریت توسعه، 26(3).

Adhikari, D. R. & Gautam, D. K. (2010). Labor Legislations for Improving Quality of Work Life in Nepal. International Journal of Law and Management, 52 (1), 40-53.

Akar, H. (2018). The Relationships between Quality of Work Life, School Alienation, Burnout, Affective Commitment and Organizational Citizenship: A Study on Teachers. European Journal of Educational Research, 7(2), 169-180.

Avey, J., Reichard, R., Luthans, F., & Mhatre, K. (2011). Meta-analysis of the impact of positive psychological capital on employee attitudes, behaviors, and performance. Human resource development quarterly. 22(2), 127-52.

Bozgeyikli, H. (2018). Psychological Needs as the Working-Life Quality Predictor of Special Education Teachers. Universal Journal of Educational Research, 6(2), 289-295.

Chang, S., & Lee, M. (2006). Relationship between personality traits, job characteristics, job satisfaction and organizational commitment: An empirical study. The Business Review, Cambridge, 6 (1), 122-130.

Conklin, M. (2008). An Examination of Pharmacy Faculty Quality of Work Life: Work Satisfaction, Turnover Intentions, and Self-Efficacy, M. S. Dissertation, Duquesne University

Cullen, J., Parboteeah, K., Victor, B. (2003). The effect of ethical climate on organizational commitment: a two study analysis. Journal of Business Ethics, 46(2), 127-141.

Hua, J. (2006). A study of relationship on bureau of investigation officials, quality of work life, work pressure and job satisfaction. Master thesis: public affairs management.

Hong, K., TaK, W., & Bujang, S. (2010). Relationships between work life quality of teachers with work commitment, stress and satisfaction: A study in Kuching, Sarawak, Malaysia. Journal of Technology, 10, 1–15.

Jayakumar, A., & Kalaiselvi, K. (2012). Quality of Work Life-An Overview. International Journal of Marketing. Financial Services & Management Research, 1(10), 140-151.

Kasraie, S., Parsa, S., Hassani, M., & Ghasemzadeh, A. (2014). The relationship between quality of work life, job stress, job satisfaction and citizenship behavior in Oshnaviyeh Hospital’s staff. Patient Safety & Quality Improvement Journal, 2(2), 77-81.

Krueger, P. (2002). Organization specific predictors of job satisfaction finding from a Canadian multi sit quality of work life. Health Service Research, 2(1), 432-445.

Lau. T. (2006), Information technology and the work environment- does it change the way people interact at work. Human System Management, 20(3), 267-280.

Lawler, J., Chan Huang, T. & Yilei, C. (2007). The Effects of Quality of Work Life on Commitment and Turnover Intention. Social Behavior and Personality, 35 (6), 735-750.

Lee, J., Back, K., & Chan E. (2015). Quality of work life and job satisfaction among frontline hotel employees. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 27(5), 768-789.

Little, J., Corcorn, J., & Pillai, V. (2008). Systematic reviews and meta-analysis, Published by Oxford University Press.

Mandal, A. & Deshmukh, S. G. (1994). Vendor Selection Using Interpretive Structural Modeling (ISM). International Journal of Operations and Production Management, 14(6), 52-59.

Nguyen, T., & Nguyen, T. (2012). Psychological Capital, Quality of Work Life, and Quality of Life of Marketers Evidence from Vietnam. Journal of Macro marketing. 32 (1), 87-95.

Oksanen, T. (2008). Social capital at work as a predictor of employee health: Multilevel evidence from work units in Finland. Social Science & Medicine, 66, 637–649.

Richardson, H., Vandenberg, R., & Wilkerson, J. (2000). Using Systems of Practices to Gain Top Performance. Loma: Reprinted From RESOURCE.

Rose, R. (2006), American Journal of Applied Science. An Analysis of Quality of Work Life (QWL) and Career-Related Variables Science publication. American Journal of applied Sciences, 3(12).

Rozaini, R., Norailis, A., & Aida, B. (2015). Roles of Organizational Support in Quality of Work Life in Insurance Industry. Journal of Economics, Business and Management, 3(8), 753- 756.

Smith, R., Avey, J., Luthans, F., & Palmer, N. (2010). Impact of positive psychological capital on employee well-being over time. Journal of occupational health psychology.15 (1), 17.

Swamy, D., Nanjundeswaraswamy, T., & Rashmi, S. (2015). Quality of work life: Scale development and validation. International Journal of Caring Science, 8(2), 281-300.

Walton, R. (1973). Quality of work life: what is it? Sloan Management Review Journal, 6(2), 11-21.