الگوی پیامدهای کیفیت زندگی‌کاری با رویکرد ترکیبی فراتحلیل و مدل‌سازی ساختاری تفسیری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، دانشکده مدیریت، دانشگاه شهید ستاری، تهران، ایران

2 دانشجوی دکترا، دانشکده مدیریت، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

3 دانشجوی دکترا، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

10.22034/jhrs.2020.107694

چکیده

زمینه و هدف: ایجاد محیط کاری امن همراه با آرامش و نشاط جزو پیش‌نیازهای اصلی ارتقای بهره‌وری، سلامتی و رشد کارکنان به شمار می‌رود. پژوهش حاضر به تحلیل نتایج پژوهش‌های مربوط به پیامدهای کیفیت زندگی‌کاری در سازمان‌های ایرانی و شناخت روابط میان آنها پرداخته است.
روش‌شناسی: پژوهش حاضر مطالعه‌ای کاربردی، توصیفی و کمی است. نخست با استفاده از روش فراتحلیل پیامدهای کیفیت زندگی کاری از 41 مقالۀ منتشرشده در مجلات علمی ـ پژوهشی در بازه زمانی سال 1390 تا پاییز سال 1398 شناسایی و استخراج شدند. سپس با استفاده از تکنیک مدل‌سازی تفسیری ساختاری و بر اساس نظرات 12 نفر از اعضای هیئت علمی دانشگاه علوم و فنون هوایی ستاری این پیامدها رتبه‌بندی شدند و مدل روابط میان آن‌ها ارائه شد.
یافته‌ها: از میان پیامدهای گوناگون کیفیت زندگی‌کاری به ترتیب عملکرد سازمانی، بهره‌وری منابع انسانی، دلبستگی شغلی، توانمندسازی روان‌شناختی، کارآفرینی سازمانی و خودکارامدی کارکنان از بیشترین اندازۀ اثر برخوردار بوده‌اند. همچنین این پیامدها در 4 سطح قرار گرفتند به گونه‌ای که توانمندسازی روان‌شناختی از بیشترین تأثیرگذاری و عملکرد سازمانی از بیشترین تأثیرپذیری برخوردار بوده‌اند.
نتیجه‌گیری: تلاش برای توسعۀ کیفیت زندگی کاری کارکنان در سازمان هم به حفظ و ارتقای بهره‌وری پایدار کمک خواهد کرد و هم می‌تواند شاخص‌های توسعۀ منابع انسانی سازمان را رشد دهد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Model of Quality Outcomes of Work Life with a Meta-Analysis Approach and Interpretive Structural Modeling

نویسندگان [English]

  • Mehdi Kheirandish 1
  • Hamed Khamehchi 2
  • Hooman Pashootanizadeh 3
1 Associate Professor, Faculty of Management, Shahid Sattari University, Tehran, Iran
2 Ph.D. Student, Faculty of Management, Kharazmi University, Tehran, Iran
3 Ph.D. Student, Faculty of Economics, Management and Social Sciences, Shiraz University, Shiraz, Iran
چکیده [English]

Background & Purpose: This study aims to propose a model of quality outcomes of work life with a meta-analysis approach and interpretive structural modeling (ISM).
Methodology: This is an applied descriptive-quantitative study, in which the quality outcomes of work life were first identified and extracted from 41 papers, published in scientific research papers from 2011 to fall 2019, with a meta-analysis approach. In the next step, the ISM technique was employed to rank these outcomes based on the opinions of 12 faculty members of the Shahid Sattari University of Aeronautical Engineering by determining the model of their relationships.
Findings: According to the meta-analysis results, the greatest effect sizes came from organizational performance (0.745), human resources productivity (0.707), occupational attachment (0.683), psychological empowerment (0.614), organizational entrepreneurship (0.608), and employee self-efficacy (0.586), respectively, out of the quality outcomes of work life.
Conclusion: Based on the ISM results, the quality outcomes of work life were ranked at four levels. In fact, psychological empowerment had the greatest effectiveness, whereas organizational performance was affected the most.

کلیدواژه‌ها [English]

  • quality of work life
  • Meta-analysis
  • Interpretive Structural Modeling (ISM)
  • Outcomes
ابراهیمی، الهه؛ آیباغی اصفهانی، سعید و شیخ، رضا (1397). ارتقای بهداشت شغلی و کیفیت زندگی‌کاری کارکنان با بهره‌گیری از تحلیل اثار اعتیاد به کار. مدیریت منابع انسانی در صنعت نفت، 10(38)، 128-105.
اردلان، محمدرضا؛ سرچهانی، زهرا و سرچهانی، مجتبی (1393). رابطه هوش معنوی با کیفیت زندگی کاری و بلوغ معلمان ابتدایی ناحیه 2. رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 5(17)، 102-81.
افتخاری، حجت؛ بخشایش، علیرضا و رحیمی، مهدی (1396). مدل‌یابی رابطه کیفیت زندگی کاری با تعهد سازمانی با واسطه‌گری رضایت شغلی در معلمان دوره ابتدایی شهرستان نی‌ریز. نوآوری‌های مدیریت آموزشی، 12(3)، 46-29.
پارسا، شلر؛ کسرائی، شکوفه؛ عبدی، رضا؛ رادمنش، منصور و قاسم زاده، ابوالفضل (1393). رابطه کیفیت زندگی کاری، عملکرد، فشار روانی و رضایت شغلی با رفتار شهروندی کارکنان بیمارستان اشنویه. فصلنامه رفاه اجتماعی، 14(5)، 83-61.
پورقاز، عبدالوهاب و صالحی راد، سعیده (1395). حمایت سازمانی و ارتباط آن با کیفیت زندگی کاری کارکنان اداره برق شهرستان زابل. پژوهش‌های مدیریت عمومی، 9(32)، 116-97.
دامغانیان، حسین؛ جعفری، سکینه؛ ضابط پور، حسین (1393). بررسی تأثیر عدالت سازمانی بر رفتار شهروندی سازمانی با میانجی‌گری کیفیت زندگی کاری. مدیریت فرهنگ سازمانی، 12(4)، 679-655.
رزمجویی، پروین و زارعی، رضا (1397). نقش میانجی توانمندسازی روان‌شناختی در رابطه حمایت سازمانی ادراک شده و حمایت اجتماعی ادراک شده با کیفیت زندگی کاری. روش‌ها و مدل‌های روان شناختی، 9(33)، 85-71.
زارعی، احسان؛ احمدی، فریبا؛ دانش کهن، عباس و رمضانخانی، علی (1395). همبستگی تعهد سازمانی و کیفیت زندگی‌کاری در کارکنان شبکه بهداشت و درمان شهرستان سرپل‌ذهاب. فصلنامه مدیریت ارتقای سلامت، 5(2)، 69-61.
سلطانزاده، وحید؛ قلاوندی، حسن و فتاحی، مسلم (1391). بررسی رابطه بین کیفیت زندگی کاری و رضایت شغلی اعضای هیئت علمی دانشگاه شیراز. پژوهش‌های مدیریت منابع انسانی، 4(2)، 149-125.
عباس‌زاده، حسن؛ محمودی، آرش و نوری، امیر (1393). رفتار سازمانی مثبت‌گرا و تأثیر آن بر رابطه رفتار شهروندی و کیفیت زندگی‌کاری. مطالعات مدیریت بهبود و توسعه، 23(74)، 159-137.
علی‌پور، سکینه و اوجی نژاد، احمدرضا (1397). نقش واسطه‌ای سرمایه روان‌شناختی در رابطه میان فرهنگ سازمانی و کیفیت زندگی‌کاری معلمان زن. فصلنامه زن و جامعه، 9(33)، 164-151.
قربانی‌زاده، وجه الله (1392). راهنمای کاربردی فراتحلیل یا نرم افزار CMA2. تهران: انتشارات جامعه شناسان
نفری، ندا و لک‌عیان، امیر (1392). بررسی رابطه کیفیت زندگی کاری و رضایت شغلی کارکنان شعب منطقه 3 بانک ملت تهران. فرآیند مدیریت توسعه، 26(3).
Adhikari, D. R. & Gautam, D. K. (2010). Labor Legislations for Improving Quality of Work Life in Nepal. International Journal of Law and Management, 52 (1), 40-53.
Akar, H. (2018). The Relationships between Quality of Work Life, School Alienation, Burnout, Affective Commitment and Organizational Citizenship: A Study on Teachers. European Journal of Educational Research, 7(2), 169-180.
Avey, J., Reichard, R., Luthans, F., & Mhatre, K. (2011). Meta-analysis of the impact of positive psychological capital on employee attitudes, behaviors, and performance. Human resource development quarterly. 22(2), 127-52.
Bozgeyikli, H. (2018). Psychological Needs as the Working-Life Quality Predictor of Special Education Teachers. Universal Journal of Educational Research, 6(2), 289-295.
Chang, S., & Lee, M. (2006). Relationship between personality traits, job characteristics, job satisfaction and organizational commitment: An empirical study. The Business Review, Cambridge, 6 (1), 122-130.
Conklin, M. (2008). An Examination of Pharmacy Faculty Quality of Work Life: Work Satisfaction, Turnover Intentions, and Self-Efficacy, M. S. Dissertation, Duquesne University
Cullen, J., Parboteeah, K., Victor, B. (2003). The effect of ethical climate on organizational commitment: a two study analysis. Journal of Business Ethics, 46(2), 127-141.
Hua, J. (2006). A study of relationship on bureau of investigation officials, quality of work life, work pressure and job satisfaction. Master thesis: public affairs management.
Hong, K., TaK, W., & Bujang, S. (2010). Relationships between work life quality of teachers with work commitment, stress and satisfaction: A study in Kuching, Sarawak, Malaysia. Journal of Technology, 10, 1–15.
Jayakumar, A., & Kalaiselvi, K. (2012). Quality of Work Life-An Overview. International Journal of Marketing. Financial Services & Management Research, 1(10), 140-151.
Kasraie, S., Parsa, S., Hassani, M., & Ghasemzadeh, A. (2014). The relationship between quality of work life, job stress, job satisfaction and citizenship behavior in Oshnaviyeh Hospital’s staff. Patient Safety & Quality Improvement Journal, 2(2), 77-81.
Krueger, P. (2002). Organization specific predictors of job satisfaction finding from a Canadian multi sit quality of work life. Health Service Research, 2(1), 432-445.
Lau. T. (2006), Information technology and the work environment- does it change the way people interact at work. Human System Management, 20(3), 267-280.
Lawler, J., Chan Huang, T. & Yilei, C. (2007). The Effects of Quality of Work Life on Commitment and Turnover Intention. Social Behavior and Personality, 35 (6), 735-750.
Lee, J., Back, K., & Chan E. (2015). Quality of work life and job satisfaction among frontline hotel employees. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 27(5), 768-789.
Little, J., Corcorn, J., & Pillai, V. (2008). Systematic reviews and meta-analysis, Published by Oxford University Press.
Mandal, A. & Deshmukh, S. G. (1994). Vendor Selection Using Interpretive Structural Modeling (ISM). International Journal of Operations and Production Management, 14(6), 52-59.
Nguyen, T., & Nguyen, T. (2012). Psychological Capital, Quality of Work Life, and Quality of Life of Marketers Evidence from Vietnam. Journal of Macro marketing. 32 (1), 87-95.
Oksanen, T. (2008). Social capital at work as a predictor of employee health: Multilevel evidence from work units in Finland. Social Science & Medicine, 66, 637–649.
Richardson, H., Vandenberg, R., & Wilkerson, J. (2000). Using Systems of Practices to Gain Top Performance. Loma: Reprinted From RESOURCE.
Rose, R. (2006), American Journal of Applied Science. An Analysis of Quality of Work Life (QWL) and Career-Related Variables Science publication. American Journal of applied Sciences, 3(12).
Rozaini, R., Norailis, A., & Aida, B. (2015). Roles of Organizational Support in Quality of Work Life in Insurance Industry. Journal of Economics, Business and Management, 3(8), 753- 756.
Smith, R., Avey, J., Luthans, F., & Palmer, N. (2010). Impact of positive psychological capital on employee well-being over time. Journal of occupational health psychology.15 (1), 17.
Swamy, D., Nanjundeswaraswamy, T., & Rashmi, S. (2015). Quality of work life: Scale development and validation. International Journal of Caring Science, 8(2), 281-300.
Walton, R. (1973). Quality of work life: what is it? Sloan Management Review Journal, 6(2), 11-21.