ترویج رفتارهای فرانقش و همکاری کارکنان از راه ارتباطات درون‌سازمانی: مطالعۀ میانجی‌گری ابهام نقش و تعهد سازمانی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

2 دانشجوی دکتری رفتار سازمانی و مدیریت منابع انسانی، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

3 کارشناس ارشد مدیریت بازاریابی، موسسه آموزش عالی راهبرد شمال، رشت، ایران

10.22034/jhrs.2020.225070.1392

چکیده

زمینه و هدف: تمایل به انجام رفتارهای سازنده و داوطلبانه و همکاری مؤثر با کارکنان به شناخت و بهسازی بسترهای مناسب نیاز دارد. بدین منظور پژوهش حاضر نقش ارتباطات درون‌سازمانی را با میانجی‌گری ابهام در نقش و تعهد سازمانی بررسی کرده است.
روش‌شناسی: این پژوهش کاربردی و توصیفی - همبستگی است. جامعه آماری آن را کارکنان شرکت آب منطقه‌ای استان گیلان به تعداد 1008 نفر تشکیل می‌دهند که از میان آنها 278 نفر به صورت تصادفی عنوان نمونه آماری انتخاب شده‌اند. تجزیه و تحلیل داده‌های گردآوری شده با کمک پرسشنامه به روش مدل‌یابی معادلات ساختاری و با استفاده از نرم افزارهای اس.پی.اس.اس و اسمارت پی‌.ال‌اس تجزیه و تحلیل شده‌اند.
یافته‌ها: ارتباطات درون سازمانی با تعهد سازمانی رابطه مستقیم و با ابهام نقش رابطه معکوس دارد. تعهد سازمانی نیز با رفتار فرانقش و همکاری کارکنان رابطه مستقیم و ابهام نقش با رفتار فرا نقش رابطه معکوس دارد ولی رابطه آن با همکاری کارکنان تایید نشد. 
نتیجه‌گیری: بهسازی ارتباطات درون‌سازمانی می‌تواند با افزایش آگاهی و علاقمندی نسبت به اهداف و ماموریت سازمان و نقش‌ مورد انتظار از کارکنان تمایل به انجام رفتارهای فرانقش و همکاری برای دستیابی به این اهداف را تقویت کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Effect of Inter-Organizational Communication on Employees' Extra-Role Behavior and Engagement: Mediating Role of Organizational Commitment and Role Ambiguity

نویسندگان [English]

  • Mohsen Akbari 1
  • Reza Esmaeilpour 1
  • Hassan Aletaha 2
  • Azadeh Ghavidel 3
1 Associate Professor, Faculty of Literature and Humanities, University of Guilan, Rasht, Iran
2 Ph.D. student in Organizational Behavior and Human Resources Management, Faculty of Administrative Sciences & Economics, University of Isfahan, Isfahan, Iran
3 MSc of Marketing Management. Institute of Higher Education Rahbord Shomal, Rasht, Iran
چکیده [English]

Background & Purpose: The main purpose of this study was to investigate the effect of intra-organizational communication on employees’ extra-role behaviors and engagement with the mediating role of role ambiguity and organizational commitment.
Methodology: The present study is applied in terms of purpose and descriptive-correlational in terms of data collection and analysis. The statistical population of the study is the employees of Guilan Regional Water Company. The number of employees of this company is 1008 people. The sample size, using the sampling formula from the limited statistical population, is 278 people. SPSS and Smart PLS software, in the form of Structural Equation Modeling (SEM), were used to analyze the research data.
Findings: The results showed that inter-organizational communication has a direct relationship with organizational commitment and an inverse relationship with role ambiguity. Organizational commitment also had a direct relationship with employees’ extra-role behaviors and engagement. Role ambiguity has an inverse relationship with extra-role behavior, but its relationship with employee engagement was not supported.
Conclusion: In this study, it was found that inter-organizational communication has a direct and indirect relationship with employee engagement and indirect relationship with extra-role behaviors. Indirect relationship is mediated through role ambiguity and organizational commitment.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Inter-Organizational Communication
  • role ambiguity
  • organizational commitment
  • Employee Engagement
  • Extra-role Behavior
اکبری، محسن؛ آذر، عادل؛ حاجی محمدلو، ایوب مهدی؛ آل طه، سید حسن، بررسی تاثیر مسئولیت اجتماعی شرکتی بر رفتار شهروندی سازمانی: نقش میانجی درگیری شغلی، رضایت شغلی و آوای کارکنان، فصلنامه مطالعات منابع انسانی. 9(4). 1-24، 1398.
تقی زاده جورشری، محّمدرضا. چرخه‌های شکست و موفقیت در خدمات، ماهنامه تدبیر، سال بیست و یکم، شماره225، ص36. 1389.
جعفری، محمد و فلاحی، شاهپور، بررسی عوامل درون ازمانی موثر بر ارتقای سرمایه اجتماعی پلیس آگاهی ویژه شرق استان تهران. مطالعات امنیت اجتماعی، شماره 44، ص ص 17-38، 1394.
جعفری فکرت، امین؛ حسینی شکیب، مهرداد. بررسی تاثیر رهبری هدمتگزار بر فرهنگ سازمانی، تعهد سازمانی، رفتار شهروندی سازمانی و عملکرد کارکنان. فصلنامه مطالعات منابع انسانی. 8(29). 45-68. 1397.
جمشیدیان، محمدامین، بررسی ارتباط بین رضایت شغلی و تعهد سازمانی با رفتارهای شهروندی سازمانی (مطالعه موردی: کارکنان اداره کل راه و شهرسازی استان مرکزی). پنجمین کنفرانس بین المللی پژوهش‌های نوین در مدیریت، اقتصاد و حسابداری. 1395.
حافظی، شهرام و آقابزرگی، آمنه. بررسی رابطه بین ارتباطات سازمانی و تعهد سازمانی با نقش میانجی رضایت شغلی کارکنان مطالعه موردی: شهرداری شیراز. دومین کنفرانس ملی اقیانوس مدیریت. 1395.
داوری، علی و رضازاده، آرش. مدل‌سازی معادلات ساختاری با نرم‌افزار PLS (چاپ اول)، تهران، سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی، 1392.
دیالمه، نیکو؛ افضلی قادی، مونا. مؤلفه‌های رفتار فرا نقشی در سازمان‌های آموزشی از منظر آموزه‌های اسلام. فصلنامه مدیریت در دانشگاه آزاد اسلامی، دوره 5، شماره 12، صص 417-442. (1395).
رابینز، استیون، مبانی رفتار سازمانی. (ترجمه علی پارساییان و سید محمد اعرابی)، چاپ چهل و دوم، تهران، دفتر پژوهش‌های فرهنگی. 1395.
رستگار، عباسعلی؛ جعفری، کاظم؛ علی‌نیا، فاطمه. بررسی رابطه تعهد سازمانی و رفتار شهروندی سازمانی. فصلنامه مطالعات منابع انسانی. 6(24). 71-88. 1396.
رستمی، رضا و مهدیون، روح الله و شالچی، بهزاد و نارنجی، فاطمه و غلامی، ناصر، رفتار سازمانی شهروندی: تبیین بر اساس ابعاد شخصیت، تعهد سازمانی و رضایت شغلی. روانشناسی معاصر، دوره چهارم، شماره 1، ص ص 74-86، 1392.
سلیمی، محمد؛ حسنی، افسانه؛ رعدآبادی، مهدی؛ طاهری میرقائد، مسعود؛ حسینی، سید هادی؛ بختیاری، محمد. همبستگی بین رفتار شهروندی سازمانی و ابعاد آن با مشارکت شغلی در کارکنان دو بیمارستان خصوصی و دولتی شهر تهران. مدیریت ارتقای سلامت، دوره 2، شماره 4، صص56-50، 1392.
سورین، ورنر جوزف؛ تانکارد، جیمز. نظریه‌های ارتباطات (ترجمه علیرضا دهقان)، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1397.
شایان، علی؛ دانایی، حبیب الله؛ اندامی، مهردخت. تأثیر استفاده از رسانه‌های اجتماعی بر عملکرد شغلی کارکنان دانشگاه تربیت مدرس. پژوهش‌های مدیریت منابع سازمانی، دوره 7، شماره 3، ص 139. 1396.
عبداللهی، بیژن؛ قوجالی، توحید. رابطه بازاریابی داخلی و رفتار شهروندی سازمانی با در نظر گرفتن نقش واسطه‌ای تعهد سازمانی. فصلنامه مطالعات منابع انسانی. 6(25). 31-50. 1396.
فرهنگی، علی‌اکبر؛ صفرزاده، حسین؛ خادمی، مهدی. نظریه‌های ارتباطات سازمانی، تهران، انتشارات مؤسسه ‌خدمات ‌فرهنگی ‌رسا، 1395.
فیض آبادی، زهرا و میرهاشمی، مالک، پیش‌بینی درگیری شغلی براساس ویژگی های شخصیتی در کارکنان بانک های خصوصی و دولتی شهر تهران. دانش و پژوهش در روانشناسی کاربردی، سال دوازدهم، شماره 4، ص ص 51-60، 1390.
قلی پور، آرین و پورعزت، علی اصغر و محمدی، فرشته، تبیین عوامل درون سازمانی و برون سازمانی موثر بر ساخت سازمانی هویت در سازمان‌های دولتی. مدیریت دولتی، دوره 3، شماره 7، ص ص 149-166، 1390.
گل پرور، محسن و برازنده، امین و جوادیان، زهرا، تدوین الگوی پیش بینی تعهد سازمانی معلمان بر اساس متغیرهای همبسته؛ تعارض نقش،گرانباری و قرارداد روانی، رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، سال سوم، شماره 1، ص ص 135-150، 1391.
گودرزوند چگینی، مهرداد؛ یوسفی، ثمین؛ دلشاد، مهیار. رابطه بین تعهد مدیریت به کیفیت خدمات و خروجی های سازمانی با توجه به نقش میانجی گر مشارکت مؤثر کارکنان در بانک های استان گیلان. مجله مدیریت توسعه و تحول، شماره 20، صص50-39، 1394.
مسعودی مراقی، مجید و استوار، رحیم. بررسی رابطه ابهام و تعارض نقش و عملکرد شغلی؛ مطالعه موردی در شرکت ملی مناطق نفت خیز جنوب. ماهنامه اکتشاف و تولید نفت و گاز، شماره 11، صص 16-8، 1393.
میهن نورد، فرهاد. بررسی رابطه تعارض و ابهام نقش با تعهد سازمانی و عملکرد شغلی در بین کارکنان واحد عملیاتی نفت و گاز گچساران، پنجمین کنفرانس بین المللی حسابداری و مدیریت و دومین کنفرانس کارآفرینی و نوآوری های باز، تهران، 1395.
نصیری ولیک بنی، فخرالسادات. بررسی رابطه بین منابع قدرت مدیران با اعتماد سازمانی و اثربخشی ارتباطات سازمانی. چشم انداز مدیریت دولتی، شماره 30، صص96-75، 1396.
نظریان، بلال و عیسی خانی، احمد، بررسی ارتباط پنج گانه شخصیت و رفتار شهروندی سازمانی مدیران دانشگاه‌های پیام نور استان گیلان. مدیریت توسعه و تحول، شماره 23، ص ص 75-86، 1394.
Ackfeldt, A. and Malhotra, N., "Revisiting the role stress‐commitment relationship: Can managerial interventions help?", European Journal of  Marketing, Vol. 47 No. 3/4, pp. 353-374, 2013.
Al-Qahtani, H. H., Alam, M. K., Asalamah, S., Akeely, M., & Ibrar, M. The relationship between Islamic piety (taqwa) and workplace deviance with organizational justice as a moderator. International Journal of Business and Management10(4), 136, 2015.
Bagheri, G. Zarei, R. & Nik Aeen, M. Organizational Silence (Basic Concepts and Its Development Factors). Ideal Type of Management, 1(1):47-58. 2012.
Bettencourt, L. A., & Brown, S. W. Contact employees: Relationships among workplace fairness, job statisfaction and prosocial service behaviors. Journal of Retailing, 73(1), 39–61. 1997.
Carpenter, S., & Lertpratchya, A. P. A Qualitative and Quantitative Study of Social Media Communicators: An Extension of Role Theory to Digital Media Workers. Journal of Broadcasting & Electronic Media, 60(3), 448-464. 2016.
Chan, Sow Hup Joanne., Lai, Ho Yan Isabella. Understanding the link between communication satisfaction, perceived justice and organizational citizenship behavior. Journal of Business Research, Vol. 70, 214-223. 2017.
Chauhan, A. P. Organizational Role Stress. International Journal of Advanced Research in Management and Social Sciences, Vol. 3, No. 2, 154-171. 2014.
Clampitt, P. G., & Downs, C. W. Employee perceptions of the relationship between communication and productivity: A field study. The Journal of Business Communication (1973)30(1), 5-28. 1993.
Cronbach, L. J. Coefficient alpha and the internal structure of tests. psychometrika, 16(3), 297-334. 1951.
Fornell, C., & Larcker, D. F. Structural equation models with unobservable variables and measurement error: Algebra and statistics. Journal of marketing research, 382-388. 1981.
Hanaysha, Jalal. Testing the Effects of Employee Engagement, Work Environment, and Organizational Learning on Organizational Commitment.  Social and Behavioral Sciences, 229, 289. 2016.
Hsin Chang, H. & Wen Chen, S. The impact of online store environment cues on purchase intention: Trust and perceived risk as a mediator. Online information review, Vol. 32, No. 6, pp: 818-841. 2008.
Henseler, J., Ringle, C. M., & Sinkovics, R. R. The use of partial least squares path modeling in international marketing. In New challenges to international marketing (pp. 277-319). 2009.
Hulland, J. Use of partial least squares (PLS) in strategic management research: A review of four recent studies. Strategic management journal, 20(2), 195-204. 1999.
Kazemi, S., Javidi, H., & ARAM, M. The Effect of Communication Skills Training on Job-related Stress of the Experts. Volume 1 , Number 4, 63 – 79. 2011.
Kim, M. Y., Miao, Q., & Park, S. M. Exploring the relationship between ethical climate and behavioral outcomes in the Chinese Public Sector: The mediating roles of affective and cognitive responses. International Journal of Business, Humanities and Technology, 5(3), 88-103. 2015.
Kotter, J. P., & Schlesinger, L. A. Choosing strategies for change. Harvard business review. 2008.
Lin, Meizhen; Ling, Qian. Is role stress always harmful? Differentiating role overload and role ambiguity in the challenge-hindrance stressors framework. Tourism Management, Vol. 68, 355-366. 2018.
Liu, Yan., Sukru Bellibas, Mehmet. School factors that are related to school principals’ job satisfaction and organizational commitment. International Journal of Educational Research. 90, 3. 2018.
Malhotra, N., & Ackfeldt, A. L. Internal communication and prosocial service behaviors of front-line employees: Investigating mediating mechanisms. Journal of Business Research, 69(10), 4132-4139. 2016.
Martins, Denise Maria., de Faria, Ana Cristina., Prearo, Leandro Campi., Gustavo Souza Arruda, Alessandro. The level of influence of trust, commitment, cooperation, and power in the inter organizational relationships of Brazilian credit cooperatives. Revista de Administração, Vol. 52, 47-58. 2017.
Min Wu, Chi., Jen Chen, Tso. Collective psychological capital: Linking shared leadership, organizational commitment, and creativity. International Journal of Hospitality Management, Vol. 74, 77. 2018.
Mohsan, F., Nawaz, M. M., & Khan, M. S. Coaching as a predictor of motivation and job involvement: evidence from banking sector of Pakistan. European Journal of Social Sciences, 22(3), 406-413. 2011.
Mowday, R. T., Porter, L. W., & Steers, R. M. Employee—organization linkages: The psychology of commitment, absenteeism, and turnover. Academic press. 2013. 
Thomas W.H. Ng, The incremental validity of organizational commitment, organizational trust, and organizational identification, Journal of Vocational Behavior, 88, 154–163. 2015.
Nunnally, J. C.. Psychometric theory (2nd edit.) mcgraw-hill. Hillsdale, NJ. 1978.
Tenenhaus, M., Amato, S., & Esposito Vinzi, V. A global goodness-of-fit index for PLS structural equation modelling. In Proceedings of the XLII SIS scientific meeting .Vol. 1, pp. 739-742. 2004.
Wetzels, M., Odekerken-Schröder, G., & Van Oppen, C. Using PLS path modeling for assessing hierarchical construct models: Guidelines and empirical illustration. MIS quarterly, 177-195. 2009.
Yin Lau, Patricia Yin., Terpstra Tong, Jane L.Y., Ya-Hui Lien, Bella., Chen Hsu, Yen., Chong, Chooi Ling. Ethical work climate, employee commitment and proactive customer service performance: Test of the mediating effects of organizational politics, Journal of Retailing and Consumer Services, 35, 20–26. 2017.