شایستگی‌های رهبری رؤسای دانشگاه‌ها در نظام آموزش عالی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار مدیریت آموزش عالی، گروه علوم انسانی، دانشکده علوم و فنون فارابی، تهران، ایران.

2 استادیار مطالعات آموزشی، گروه مدیریت و برنامه‌ریزی آموزشی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران. ایران.

3 استادیار مدیریت آموزش عالی، گروه مدیریت راهبردی آموزش، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران.

10.22034/jhrs.2020.128832

چکیده

زمینه و هدف: موفقیت در محیط‎های پویا، پیچیده و در حال تغییر دانشگاه‎های امروزی نیازمند برخورداری از رهبرانی شایسته برای پیشبرد مأموریت و اهداف داننشگاه است. این پژوهش با هدف شناسایی و رتبه‌بندی شایستگی‎های رهبری مورد نیاز رؤسای دانشگاه‌ها در نظام آموزش عالی ایران انجام  شده است.
روش: این پژوهش کاربردی، توصیفی و پیمایشی است. شایستگی‌های مورد نظر با مرور پژوهش‌های پیشین، شناسایی شدند و در سه گروه دانشی، نگرشی و مهارتی قرار گرفتند. برای اعتبارسنجی این یافته‌ها، از اعضای هیئت علمی دانشگاه‎های تهران، علامه طباطبائی و خوارزمی که حداقل 3 سال عضو هیئت علمی بودند، نظرسنجی به عمل آمد. داده‌های لازم با استفاده از پرسش‎نامه محقق‌ساخته گردآوری شد و برای تجزیه‌وتحلیل داده‎ها نیز، از آزمون‎های بارتلت و تحلیل عاملی تأییدی استفاده شد.
یافته‌ها: شایستگی‎های دانشی، نگرشی و مهارتی، به‎ترتیب بیشترین اهمیت را دارند و در هر یک از این طبقات نیز، به‎ترتیب اهمیت «صلاحیت علمی و اعتبار دانشگاهی»، «انتصابات به دور از جناح‎بندی‌های سیاسی»، و «متنوع‎سازی منابع مالی» برای رؤسای دانشگاه‎ها در نظام آموزش عالی ایران بیشتر است.
نتیجه‌گیری: دستیابی به اهداف آموزش عالی در دانشگاه‌ها تا اندازه زیادی به توانمندی و شایستگی‌های رهبران دانشگاهی بستگی دارد. ماهیت ویژه مأموریت، اهداف و عملکرد دانشگاه‎ها در محیط‎های پیچیده امروزین ایجاب می‌کند که در انتخاب رؤسای دانشگاه‎ها به شایستگی‎های رهبری آنان توجه ویژه‎ای شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Leadership competencies of university presidents in Iran's higher education system

نویسندگان [English]

  • Ebrahim Khalili 1
  • Ali Khorsandi taskoh 2
  • Alireza tanhaei 1
  • Mehdi Bagheri 3
چکیده [English]

Background and Purpose: Succeeding in the dynamic, complex and changing environments of today's universities requires having the competent leaders to advance the mission and purposes of the university. This study was conducted with the purpose of identifying and ranking the leadership competencies required by university presidents in the Iranian higher education system.
 Methodology: This research is applied, descriptive and survey-based. Competencies were identified by reviewing previous research and were divided into three groups of knowledge, attitude and skills. To validate these findings, a survey was conducted on faculty members of Tehran University, Allameh Tabatabai University and Kharazmi University, who were faculty members for at least 3 years. Necessary data were collected using a researcher-made questionnaire and Bartlett tests and confirmatory factor analysis were used to analyze the data.
 
Findings: Knowledge, attitude and skill competencies are the most important, respectively, and in each of these categories, the importance of "academic competence and academic credibility", "appointments away from political factions", and "diversification of financial resources" for university presidents in the Iranian higher education system is greater than the other groups respectively, for the university presidents in the Iranian higher education system.
 Conclusion: Achieving the goals of higher education in universities depends to a large extent on the abilities and competencies of university leaders. The special nature of the mission, goals and performance of universities in today's complex environments requires that special attention be paid to the competency of their leadership in the selection of university presidents.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Leadership Competence
  • University President
  • Knowledge
  • skill
  • Attitude
امامی میبدی، احمدعلی؛ رحیمیان، حمید؛ عباس پور، عباس؛ غیاثی ندوشن، سعید ( 1398 ). طراحی الگوی شایستگی های رهبری در
.166-137 ،(2) دانشگاه های دولتی شهر تهران. پژوه شهای مدیریت منابع انسانی، 11
جعفری فکرت، امین؛ حسینی شکیب، مهرداد ( 1397 ). بررسی تأثیر رهبری خدمتگزار بر فرهنگ سازمانی ، تعهد سازمانی ، رفتار
.68 -45 ،(3) شهروندی سازمانی و عملکرد کارکنان. مطالعات منابع انسانی، 8
حسن پور، اکبر؛ محمدی ها، فریده؛ عسگری، مهدی ( 1396 ). تبیین ارتباط رهبری تحول آفرین و عملکرد تیم (گروه های آموزشی )
.86 -67 ،(3) در دانشگاه ها با تأکید بر مؤلفه اعتماد شناختی. مطالعات منابع انسانی، 7
حمزئیان، عظیم؛ ملکی مین باش رزگاه، مرتضی؛ باقری قره بلاغ، هوشمند؛ عین علی، محسن ( 1398 ). تأثیر سبک های رهبری بر
.110 -89 ،(2) رفتار نوآورانه: نقش تعدیل گر درگیری شغلی. مطالعات منابع انسانی، 9
دلشاد، عبدالحمید؛ قورچیان، نادرقلی؛ جعفری، پریوش ( 1398 ). مدل رهبری اثر بخش دانشگاه جامع علمی-کاربردی. رهیافت ی ن و
.311 -290 ،(40) در مدیریت آموزشی، 10
.(53) دهقانان، حامد ( 1386 ). مدیریت بر مبنای شایستگی. پژوهش مرکز پژوه شهای مجلس، 13
رحیمیان، حمید؛ عباس پور، عباس؛ طاهری، مرتضی ؛ سبحانی جو ، سبحان ( 1395 ). بررسی و تحلیل وضعیت موجود رهبری
.23 -9 ،(15) خدمتگزار در دانشگاه فرهنگیان. مطالعات آموزشی و آموزشگاهی، 5
رحیمیان، حمید؛ عباس پور، عباس؛ غیاثی ندوشن، سعید؛ اکبری ، محمدنقی ( 1398 ). طراحی و اعتباریابی مدل شایستگی های
.29-1 ،(4) رؤسای دانشگاه های دولتی کابل. رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 10
.18 -1 ،(11) ساعتچی، محمود؛ عزیزپور شوبی، علی اکبر ( 1384 ). طراحی الگوی رهبری اثربخش دانشگاهی. دانشور، 12
163 مطالعات منابع انسانی، دوره 10 ، شماره 4، زمستان 1399
سلطانی سروستانی، ژاله؛ صالحی، مسلم؛ قلتاش، عباس؛ نادی، محمدعلی ( 1396 ). تحلیل عاملی تأییدی مدل رهبری معنوی در
.42 -19 ،(32) آموزش عالی. رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 8
قلی پور، رحمت اله؛ سیدجوادین، سیدرضا؛ روزبهان، محمدولی ( 1397 ). طراحی الگوی شایستگی مدیران دانشگاهی مبتنی بر سند
.34 -1 ،(2) دانشگاه اسلامی. مدیریت منابع در نیروی انتظامی، 6
کرمی، محمدرضا؛ میرکمالی، سیدمحمد؛ پورکریمی، جواد ( 1395 ). بررسی و تبیین رهبری اخلاقی و ابعاد آن (مورد مطالعه: کارکنان
.34 -17 ،(22) دانشگاه تهران). رسالت مدیریت دولتی، 7
.(179) کرمی، مرتضی ( 1386 ). آموزش مدیران با الگوی شایستگی. ماهنامه تدبیر، 18
محقق هرچقان، معصومه؛ اکبری، مرتضی؛ مرزبان، شیرمراد، ( 1394 ). تأثیر رهبری معنوی بر کارآفرینی سازمانی بین کارکنان
.727 -709 ،(4) دانشگاه تهران. توسعه کارآفرینی، 8
نورشاهی، نسرین ( 1387 ). شایستگی های لازم برای ریاست دانشگاه و میزان اهمیت نسبی آنها از دیدگاه صاحب نظران آموزش
.48 -27 ،( عالی ایران. پژوهش و برنام هریزی در آموزش عالی، ( 48