مطالعات منابع انسانی

مطالعات منابع انسانی

واکاوی معیارهای جذب و گزینش منابع انسانی در آموزه‌های قرآنی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار، گروه مدیریت سرمایۀ انسانی، دانشکده مدیریت، دانشگاه جامع امام حسین (ع)، تهران، ایران.
2 کارشناسی ارشد، گروه سرمایۀ انسانی، دانشکده مدیریت، دانشگاه جامع امام حسین (ع)، تهران، ایران.
10.22034/jhrs.2024.202936
چکیده
زمینه و هدف: سرمایۀ انسانی رکن اصلی و اساسی سازمان است؛ از این رو هر سازمانی در تلاش برای جذب و استخدام بهترین افراد است. نظر به تأثیر چشمگیری که نظام جذب و گزینش بر روند اداره سازمان دارد، سازمان‌ها در جذب و گزینش نیروی انسانی، باید معیارهایی را در کانون توجه قرار دهند که بر عملکرد موفق افراد مؤثر باشد. این پژوهش در پی شناسایی معیارهای جذب و گزینش سرمایۀ انسانی با رویکرد قرآنی است.
روش: پژوهش پیش رو به‌لحاظ هدف از نوع تحقیقات کاربردی و از حیث ماهیت، اکتشافی است. در این پژوهش، گردآوری داده‌ها به‌شکل اسنادی صورت گرفته است. برای دستیابی به هدف پژوهش، کتاب شریف قرآن کریم به‌عنوان منبع اصلی پژوهش، بررسی شد؛ از این رو برای جمع‌آوری داده‌ها، از روش پژوهش موضوعی در قرآن استفاده شد و واژگان و مفاهیم مرتبط در آیات قرآن کریم انتخاب و جست‌وجو شدند. همچنین، از روش تحلیل مضمون برای کدگذاری کردن و تحلیل آیات بهره برده شد.
یافته‌ها: با جست‌وجوی مفاهیم و عبارات مرتبط با موضوع در قرآن کریم، ۹۱۶ آیه نهایی به‌دست آمد و کدگذاری شد که تعداد ۳۵۹ مضمون پایه، ۷۴ مضمون سازمان‌دهنده و در نهایت ۹ مضمون فراگیر استخراج شد که عبارت‌اند از: قوای معنوی (دین‌داری)، قوای جسمانی، قوای روحی، قوای ذهنی، مهارت‌های مدیریتی، مهارت‌های تعاملی، ویژگی‌های شخصیتی، ویژگی‌های زمینه‌ای و اخلاق حرفه‌ای.
نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش نشان داد که علاوه‌بر ویژگی‌های عمومی و تخصصی، باید ابعاد و جنبه‌های دیگری نیز در جذب و گزینش افراد مدنظر قرار گیرد؛ به نحوی که متضمن سنجش هم‌زمان تعهد و تخصص مبتنی بر آیات شریف قرآن کریم باشد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Identifying Criteria for Recruitment and Selection of Human Resources in Quranic Lessons

نویسندگان English

Mehdi Mohhamadi 1
Majid Tavakoli 2
1 Assistant Prof., Department of Human Capital Management, Faculty of Management, Imam Hossein University, Tehran, Iran.
2 MSc, Department of Human Capital, Faculty of Management, Imam Hossein University, Tehran, Iran.
چکیده English

Background & Purpose: Human capital is the main pillar of the organization; then, every organization is trying to attract and hire the best people. Considering the significant impact that the recruitment and selection system has on the organization's management, organizations should consider criteria that are effective on their successful performance in the recruitment and selection of human resources. This research seeks to identify the criteria for attracting and selecting human capital with a Quranic approach.
Methodology: The upcoming research is applied research in terms of its purpose, and is exploratory in terms of its nature. In this research, data collection has been done in the form of documents. To achieve the mentioned goal, the Holy Quran was examined as the main source of the research. Thus, topic research method in the Holy Quran was used to collect data from verses of Quran. In addition, the thematic analysis method was used to codify and analyze the verses.
Findings: By searching for concepts and phrases related to the topic, 916 final verses were obtained and coded, from which 359 basic themes, 74 organized themes, and finally nine overarching themes were extracted. The overarching themes obtained in this research were found to be: spiritual potential (religion), physical potential, spiritual potential, mental potential, management skills, interactive skills, personality traits, backgrounded characteristics, and professional ethics.
Conclusion: The results of the research showed that in addition to general and specialized characteristics, other aspects should also be considered in the recruitment and selection of people in a way that implies the simultaneous assessment of commitment and expertise based on the noble verses of the Holy Quran.

کلیدواژه‌ها English

Recruitment
Selection
Topic research method in the Holy Quran
Thematic analysis
Theme network
قرآن کریم.
آمدی، عبدالواحد بن محمد (۱۳66)، تصنیف غررالحکم و دررالکلم، ترجمه: مصطفی درایتی، قم: مکتب الاعلام الاسلامی.
اردلان، امید؛ الوانی، سیدمهدی (1397). طراحی و تبیین الگوی مناسب شایسته‌سالاری در نظام‌های جذب و گزینش سرمایۀ انسانی در دانشگاه‌های افسری ارتش. راهبرد دفاعی، 16 (62)، 1-35.
اسدالله‌زاده، حامد؛ درودی، مجتبی؛ رضاییان، علی (1396). تبیین مؤلفه‌های عدالت توزیعی در جذب منابع انسانی با رویکرد اسلامی، نشریه اسلام و پژوهش‌های مدیریتی، 6 (2)، 5-22.
اسماعیلی، حسین (1399). شاخص‌های انتخاب کارکنان در سازمان‌ها از منظر امام علی(ع)، پایان‌نامه ارشد، شهر قم، مجتمع آموزش عالی علوم انسانی، دانشکده علوم انسانی.
امینی قشلاق، داوود؛ باقری، محمدحسن؛ پناهی، حمید (1399). ارائه الگوی گزینش و جذب نیروی انسانی در سازمان بسیج بر اساس رهنمودهای رهبران انقلاب اسلامی، نشریه پژوهشنامه انقلاب اسلامی، 10 (3)، 1-30.
باقری کنی، مصباح الهدی؛ کاظمی نجف‌آبادی، محمدرضا (1392). تبیین الگوی رهبری قوم بنی‌اسرائیل به‏دست حضرت موسی (ع)، مجله اندیشه مدیریت راهبردی، 7 (14)، 157-188.
باقری، عباس؛ صابونچی، رضا؛ فروغی پور، حمید (1399). تحلیل راهبرد برون‌سپاری جذب و آموزش منابع انسانی و تأثیر آن بر توانمندسازی کارکنان در وزارت ورزش و جوانان ج.ا.ا.. مطالعات منابع انسانی، 10 (3)، 105- 132.
بی‌طرف، احمد؛ حمیدی، علی؛ ایزدی، مصطفی؛ امینی، سیدجواد (1402). تبیین الگوی نظارت، ارزیابی و کنترل در اندیشه مقام معظم رهبری (مدظله‌العالی)، فصلنامه مطالعات بین‌رشته‌ای دانش راهبردی، 11 (51)، 117-138.
پاپری زارعی، محسن (1402). بررسی نقش و جایگاه مهارت‌های مدیریتی در رضایت شغلی و بهره‌وری کارکنان. فصلنامه رویکرد فلسفه در مدارس و سازمان‌ها، 2(3)، 48-72.
پهلوان شریف، محمدامین؛ سیدجوادین، سیدرضا؛ پورعزت، علی‌اصغر و لسانی فشارکی، محمدعلی (1395). ویژگی‌های مربی صالح در پرورش و مدیریت استعدادها (پژوهشی قرآنیمطالعات راهبردی بسیج، 19 (72)، 5-30.
تاج‌آبادی، حسین؛ نامور، کاوه (1399). شاخص‌های اخلاقی اسلامی جذب و استخدام منابع انسانی، پژوهش‌های اخلاقی، 11 (2)، 27-48.
تیموری، نازنین؛ رنگریز، حسن؛ عبدالهی، بیژن؛ زین‌آبادی، حسن رضا (1397). اولویت‌بندی عوامل مؤثر برجذب نیروی انسانی و ارائه الگوی مناسب مبتنی بر نظام شایستگی، فصلنامه پژوهش‌های مدیریت منابع انسانی، 10 (1)، 75-100.
ثواقب، جهانبخش (1388). معیارهای انتخاب و گزینش از دیدگاه امام علی (ع)، نشریه مسجد، 12 (68)، 10-23.
حیدرنژاد، ولی‌الله (1395). الگوی مطلوب جذب و گزینش قضات در نظام قضایی جمهوری اسلامی ایران، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، شهر تهران: دانشگاه امام صادق (ع). دانشکده معارف اسلامی و حقوق.
خاصه، علی‌اکبر؛ صادقی، سعید؛ عزتی، ابراهیم؛ غفاری، سعید (1395). بررسی جایگاه مطالعات قرآنی در تولید علم جهانی با استفاده از فنون علم‌سنجی، فصلنامه علوم قرآنی، 7 (28)، 47-69.
خوش‌خو، غلامرضا (1393). بررسی مبانی فقهی و حقوقی فرایند گزینش در دستگاه‌های اجرایی، پایان نامه ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی.
رستم‌زاده، رضا؛ بوداقی خواجه نوبر، حسین؛ سلطانی، زینب (1395). بررسی تأثیر مدیریت استراتژیک منابع انسانی برجذب، نگهداشت و توانمندسازی نیروی انسانی (مطالعه موردی: بانک کشاورزی شهر ارومیه)، آینده‌پژوهشی مدیریت، 27 (2)، 13-31.
سرایانی، عطیه؛ پورشهابی، وحید؛ یعقوبی، نورمحمد؛ کمالیان، امین رضا (1403). ارائه مدل جذب و گزینش منابع انسانی بخش دولتی با رویکرد دولت کارآفرین، فصلنامه مدیریت و چشم انداز آموزش، 6(1)، 159-188.
سیدجعفری، گلاره؛ صفائی، سمیرا؛ حبیبی تبار، حسین (1401). تدوین الگوی استخدام نیروی انسانی در چارچوب مدیریت اسلامی (تأکید بر آموزه‌های نهج‌البلاغه)، نشریه مطالعات کاربردی در علوم مدیریت و توسعه، 7 (1)، 43-49.
سیدجوادین، سیدرضا (1395). مدیریت منابع انسانی و امور کارکنان، تهران: نگاه دانش.
شریعتی، مسعود؛ سهرابی، محمد؛ ابوالحسن شیرازی، حبیب اله (1394). نظام شایسته گزینی از دیدگاه امام علی (علیه‌السلام). فصلنامه مطالعات مدیریت انتظامی، 10 (2)، 191-218.
طاهری عطار، غزاله؛ پوراحمدی، معین؛ هراتی، مسعود (1398). تحلیل اثر اخلاق حرفه‌ای بر عملکرد شغلی و اعتماد سازمانی با میانجیگری جو اخلاقی، مدیریت تحول، 11 (21)، 28-56.
طباطبایی مزدآبادی، سید محسن؛ سید اردوبادی، سید علیرضا؛ قمری، آزاده (1399). ارائه راهکارهای جذب استعدادهای منابع انسانی در شهرداری تهران، مجله مطالعات توسعه اجتماعی ایران، 12(4)، 25-36.
عابدی جعفری، حسن؛ تسلیمی، محمدحسن؛ فقیهی، ابوالحسن؛ شیخ‌زاده، محمد (1390)، تحلیل مضمون و شبکه مضامین: روشی ساده و کارآمد برای تبیین الگوهای موجود در داده‌های کیفی، اندیشه مدیریت راهبردی، 5 (2)، 151-198.
عسگری وزیری، علی (1393). بررسی تأثیر نظام شناسایی و گزینش نیروی انسانی با رویکرد اسلامی بر ارتقای سلامت اداری، فصلنامه نظارت و بازرسی، 8 (27)، 105-138.
کمالی، علیرضا؛ معارف، مجید (1395). بررسی معیارهای گزینش مدیران از دیدگاه امام علی (ع)، فصلنامه پژوهش‌های نهج‌البلاغه، 15(50)، 73-89.
گودرزی، غلامرضا (1394). اولویت‌بندی الزامات مدیریت تحول علوم انسانی مبتنی بر مدیریت راهبردی اسلامی و ایرانی، فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی، 1 (1)، 83-114.
مشایخی فیروز، زهرا؛ شعبانی، مهسا (1401)، بررسی ارتباط کنترل چشم و زبان با تقویت قوای روحی از منظر آموزه‌های دینی، شهر تهران: هشتمین کنفرانس بین‌المللی پژوهش‌های دینی و اسلامی، حقوق، علوم تربیتی و روان‌شناسی.
مظفری، نیلوفر؛ واعظی، رضا، کوشکی جهرمی، علیرضا (1403). شناسایی چالش‌های انتخاب و انتصاب مدیران در نظام اداری ایران (موردپژوهی: سازمان اداری ـ استخدامی کشور). مطالعات منابع انسانی، 14 (1)، 64- 84.
مقدسی، زهره؛ آراسته، حمیدرضا؛ نوه ابراهیم، عبدالرحیم؛ زین‌آبادی، حسن رضا (1399). تعاملات در دانشگاه فرهنگیان: زمینه‌ها، راهبردها و رهنمون‌ها، پژوهش در تربیت‌معلم، 3 (2)، 113-133.
مقدم شاد، فاطمه؛ پورعزت، علی اصغر؛ مهرگان، محمدرضا؛ افضلی، علیرضا؛ حسین‌زاده، مهناز (1400). واکاوی موانع و راه‌کارهای تصمیم‌گیری صحیح در پرتو رهنمودهای قرآنی. مطالعات منابع انسانی، 11 (4)، 25- 49.
منطقی، محسن (1400). اعتباریابی و اعتمادسازی در مطالعات اسلامی با تأکید بر دانش مدیریت، فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی، 7 (3). 101-122.
میراحمدی، صادق (1399). رابطه قوای ذهنی و فضایل فکری در معرفت‌شناسی فضیلت، دوماهنامه علمی تخصصی پژوهش در هنر و علوم تخصصی، 5 (5)، 39-46.
نصری، صادق؛ حیدری بافقی، راضیه؛ جراره، جمشید (1396). ویژگی‌های شخصیتی، باورهای غیرمنطقی و مهارت‌های ارتباطی به‏عنوان پیش‌بین‌های عملکرد شغلی مشاوران مدرسه، دوفصلنامه مشاوره کاربردی، 7(1)، 27-46.
نقی پورفر، ولی الله؛ موسوی مقدم، سید محمد (1395). گزینش مدیران و کارکنان از منظر اسلام با رویکرد به مؤلفه عقلانیت الهی، نشریه مدیریت فرهنگ سازمانی، 14 (1)، 203-226.
نوراللهی، مریم؛ پورعزت، علی‌اصغر؛ اسمعیلی، محمدرضا؛ لسانی فشارکی، محمدعلی (1401). مؤلفه‌های حکمرانی اخلاقی از منظر قرآن، نشریه مدیریت اسلامی، 30 (4)، 219-249.
نوروزیان، مهدی؛ رنگریز، مهدی؛ ربیعی مندجین، محمدرضا (1399). طراحی مدل ارتقا و بهینه‌سازی نظام گزینش و جذب منابع انسانی در سازمان‌های سلامت‌محور دولتی، فصلنامه مدیریت بهداشت و سلامت، 11 (3)، 45-54.
نوری نائینی، رها؛ معمارزاده طهران، غلامرضا؛ البرزی، محمود (1401). تعیین شاخص‌های اثرگذار بر جذب منابع انسانی به‌منظور افزایش بهره‌‍وری در سازمان‌های دولتی، فصلنامه راهبرد توسعه، 18 (3)، 181- 214.
Armstrong, M. (2014). Armestron’s Hand book of Human Resource Management Practice, Ashford colour press Ltd, Thirteenth ed.
Braun, V., Clarke, V. (2006). Using Thematic Analysis in Psychology. Qualitative Research in Psychology. 3 (2): 77-101.
Landy, O. & Cowling, A. (2007). Strategic Human Resource Management, London: Cengage Learning Emea, First Edition.
Lukova, E. (2017). Choosing Recruitment Strategies: A Case Study Of a German SME, LSBM Working Paper Series, 68 (3), 79-91.
Nguyen, B., Canh, N. P. & Thanh, S. D. (2021). Institutions, human capital and entrepreneurship density. Journal of the Knowledge Economy, 12(3), 1270-1293.
Sigalit, W., Sivia, B., & Michal, I. (2017). Factors associated with nursing students' resilience: Communication skills course, use of social media and satisfaction with clinical placement. Journal of Professional Nursing, 33(2), 153-161.
Zaim, H., Keceli, Y., Jaradat, A. & Kastrati, S. (2018). The effects of knowledge management processes on human resource management: Mediating role of knowledge utilization, Journal of Science and Technology Policy Management, 9(3), 310-328.
دوره 14، شماره 2
بهار 1403
صفحه 114-137

  • تاریخ دریافت 04 فروردین 1403
  • تاریخ بازنگری 18 اردیبهشت 1403
  • تاریخ پذیرش 05 خرداد 1403