مطالعات منابع انسانی

مطالعات منابع انسانی

شناسایی ابعاد حکمرانی هوشمند منابع انسانی در بخش دولتی ایران (نمونه‌پژوهی: شرکت ملی نفت ایران)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
اشرف میرزائی 1
میرعلی سیدنقوی 2
رضا واعظی 2
حسین اصلی پور 3
1 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
2 استاد، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
3 دانشیار، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
10.22034/jhrs.2025.514293.2390
چکیده
زمینه و هدف: در عصری که تحولات فناوری با شتاب هرچه بیشتر در حال تغییر همۀ جوانب فعالیت سازمان‌هاست، دیگر نمی‌توان منابع انسانی را به‌شیوه‌های سنتی اداره کرد. حکمرانی هوشمند منابع انسانی، به‌عنوان رویکردی نوین با تکیه بر فناوری‌های هوشمند، داده‌محوری و رویکرد تصمیم‌گیری شبکه‌ای، به‌دنبال ارتقای بهره‌وری منابع انسانی و افزایش توان انطباق و پایداری سازمان‌هاست. این پژوهش با هدف شناسایی ابعاد حکمرانی هوشمند منابع انسانی در بخش دولتی ایران اجرا شده است.
روش: این پژوهش یک پژوهش کیفی اکتشافی است که برای تحلیل داده‌ها از تکنیک تحلیل مضمون استفاده کرده است. جامعۀ پژوهش، خبرگان دانشگاهی متخصص در زمینۀ حکمرانی و منابع انسانی و نیز مدیران و رؤسای حوزۀ منابع انسانی شرکت ملی نفت ایران انتخاب شده است. روش نمونه‌گیری هدفمند بوده و در طول فرایند جمع‌آوری داده به‌صورت مداوم انجام شده است. ابزار گردآوری داده‌ها مصاحبه نیمه‌ساختارمند بود و پس از ۱۶ مصاحبه، اشباع نظری حاصل شد.
یافته‌ها: بر اساس یافته‌های پژوهش، هشت بُعد برای حکمرانی هوشمند منابع انسانی شناسایی شد. این ابعاد عبارت‌اند از: ابزارهای هوشمند، مدیریت منابع انسانی هوشمند، شفافیت فرایندهای منابع انسانی، فرهنگ سازمانی هوشمند، ارتباطات سازمانی هوشمند، سرمایۀ انسانی هوشمند، سیاست‌گذاری شبکه‌ای هوشمند و اخلاق.
نتیجه‌گیری: بخش دولتی برای بهبود بهره‌وری نیروی انسانی، افزایش شفافیت و گام برداشتن در راستای تغییرات محیطی ناگزیر از انطباق است. حکمرانی هوشمند منابع انسانی می‌تواند در این راستا مثمر ثمر واقع شود. از این‌رو، برای تحقق این نوع حکمرانی، ضروری است که سازمان‌ها، علاوه‌بر پذیرش نقش تعیین‌کنندۀ ابزارهای هوشمند، مانند هوش مصنوعی، بلاکچین، یادگیری ماشین و…، در جهت به‌کارگیری این ابزار در فرایندهای منابع انسانی تلاش کنند. توسعۀ ابزارهای هوشمند همراه با تقویت هوشمندسازی فرهنگ سازمانی و سرمایۀ انسانی و سیاست‌گذاری مبتنی بر شبکه، به ایجاد یک نظام حکمرانی مناسب کمک می‌کند.
کلیدواژه‌ها
حکمرانی
حکمرانی منابع انسانی
حکمرانی هوشمند منابع انسانی
منابع انسانی هوشمند
تحول دیجیتال
نوآوری بخش عمومی

عنوان مقاله English

Identifying the Dimensions of Smart Governance of Human Resources in the Iranian Public Sector (Studied Case: National Iranian Oil Company)

نویسندگان English

Ashraf Mirzaei 1
MirAli Seyednaghavi 2
Reza Vaezi 2
Hossein Aslipour 3
1 PhD Candidate, Department of Public Administration, Faculty of Management and Accounting, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran
2 Prof., Department of Public Administration, Faculty of Management and Accounting, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran.
3 Associate Prof, Department of Public Administration, Faculty of Management and Accounting, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran.
چکیده English

Background & Purpose: In an era where technological advancements are rapidly transforming every aspect of organizational activities, traditional approaches to managing human resources are no longer viable. Smart human resource governance, as a novel approach grounded in intelligent technologies, data-driven systems, and network-based decision-making, aims to enhance HR productivity and increase organizational adaptability and sustainability. This study was conducted with the aim of identifying the dimensions of smart human resource governance in Iran's public sector.
Methodology: This research is a qualitative exploratory study employing thematic analysis for data interpretation. The research population included academic experts in governance and human resources, as well as managers and heads of the HR departments at the National Iranian Oil Company. A purposive sampling method was used, and data collection continued until theoretical saturation was reached. Semi-structured interviews served as the primary data collection tool, with a total of 16 interviews conducted to achieve saturation.
Findings: Based on the findings, eight key dimensions of smart human resource governance were identified: Smart tools, smart HR management, transparency of HR processes, smart organizational culture, smart organizational communication, smart human capital, smart network-based policymaking, and ethics.
Conclusion:To enhance workforce productivity, increase transparency, and adapt to environmental changes, the public sector must embrace transformation. Smart human resource governance can significantly contribute to this endeavor. Therefore, realizing this model of governance requires organizations not only to acknowledge the critical role of intelligent tools—such as artificial intelligence, blockchain, and machine learning—but also to actively integrate them into HR processes. The development of intelligent tools, alongside the enhancement of smart organizational culture, human capital, and network-based policymaking, can facilitate the establishment of an effective governance system.
Keywords: Governance, Human Resources Governance, Smart Human Resorce Governance, Smart Human Resources, Digital Transformation, Public Sector Innovation

کلیدواژه‌ها English

Governance
Human Resources Governance
Smart Human Resorce Governance
Smart Human Resources
Digital Transformation
Public Sector Innovation
ترابی، اویس، فرخی، محمد ( 1401). الگوی مفهومی حکمرانی هوشمند، دومین کنفرانس بین المللی آزمایشگاه مدیریت و رویکردهای نوآورانه در مدیریت و اقتصاد، تهران.
تقوا، محمدرضا؛ تقوی فرد، محمدتقی؛ معینی، علی و زین الدینی، محمدرضا (1396). مدلی برای دولت هوشمند: تبیین ابعاد دولت هوشمند با استفاده از روش فراترکیب. مطالعات مدیریت کسب‏وکار هوشمند، 6(21 )، 131-168.
حسینی نسب، سید مهدی؛ شامی زنجانی، مهدی و قلی پور، آرین (1400). ارائه چارچوب وظایف مدیر ارشد دیجیتال به‏عنوان حکمرانان تحول دیجیتال در سازمان. مطالعات منابع انسانی، 11(1)، 1-25.
حسینی، سید عبدالرسول؛ قاسمی، محمد؛ یعقوبی، نورمحمد؛ سالارزهی، حبیب الله (1401). شناسایی و تبیین پیشایندها و پسایندهای حکمرانی هوشمند با استفاده از روش دلفی فازی. چشم‌انداز مدیریت دولتی، 13(2)، 91- 115.
رستگار، عباسعلی؛ ابراهیمی، سید عباس؛ شفیعی نیک آبادی، محسن و کلاهی، بهاره (1401). معماری منابع انسانی هوشمند: رویکردی ساختاری بر تحول دیجیتال شرکت‌های دانش‌بنیان. مدیریت دولتی، 14(2)، 215- 234.
روزبه، علی مصطفی؛ تیمورنژاد، کاوه؛ ربیعی مندجین، محمدرضا (1402). بررسی تأثیر مؤلفه‌های الگوی خط‌مشی‌گذاری توسعۀ منابع انسانی بر اهداف الگو برمبنای تحلیل مسیر. فصلنامه انجمن علوم مدیریت ایران، 15(57)، 97- 122.
رهبر معظم انقلاب اسلامی. (1389). سیاست‌های کلی نظام اداری. ابلاغ شده توسط مجمع تشخیص مصلحت نظام.
زارع، حمید؛ نرگسیان، عباس و چراغی، حمیدرضا (1402). مدل حکمرانی منابع انسانی در سازمان‌های دولتی: مورد مطالعه سازمان تأمین اجتماعی. مطالعات منابع انسانی، 13(4)، 42- 70.
سیدنقوی، میرعلی؛ جونقانی، فروزنده؛ قربانی‌زاده، وجه‌اله و تقوی فرد، محمدتقی (1401). الگوی هوشمندی مدیریت منابع انسانی مبتنی بر علم داده و یادگیری ماشینی. مطالعات مدیریت کسب‌وکار هوشمند، 10(40 )، 265-310.
قیروانی، قائم؛ منتظری، محمد؛ زاهدی، شمس السادات (1402). ارائه مدل حکمرانی هوشمند با تمرکز بر توسعه و آموزش منابع انسانی در بخش دولتی. مدیریت و چشم‌انداز آموزش، 5(1)، 111- 141.
کریمی، عبدالغفار؛ پورشهابی، وحید؛ ناصری، بهاره و سرگلزایی، علیرضا  (1402). شناسایی ابعاد و مؤلفه‌های حکمرانی شبکه‌ای هوشمند در سیستم بانکداری کشور. فصلنامه ارزش آفرینی در مدیریت کسب و کار، 3(1)، 25-56.
مرشد، محمدصابر و محمودی، محمدمهدی (1399). حکمرانی منابع انسانی ابزاری در جهت توسعه پایدار منابع انسانی، سیزدهمین کنگره ملی پیشگامان پیشرفت، تهران.
مظفری، نیلوفر؛ واعظی، رضا؛ کوشکی جهرمی، علیرضا (1403). شناسایی چالش‏های انتخاب و انتصاب مدیران در نظام‏های اداری ایران (مورد پژوهش: سازمان اداری و استخدامی کشور). مطالعات منابع انسانی، 14(1)، 64- 84.
نصری، فرامرز و تبرزد، محمد سعید (1399). تأثیر پاندمی کرونا بر توسعه حکمرانی هوشمند. حکمرانی متعالی، 2(3)، 23-38.
 Al-Faouri, E. H., Abu Huson, Y., Aljawarneh, N. M. & Alqmool, T. J. (2024). The role of smart human resource management in the relationship between technology application and innovation performance. Sustainability, 16(11), 4747.
Beckman, T. & Khare, A. (2025). Multi-facets of Smart Cities Governance Models. In Sustainable and Smart Cities (pp. 3-18). Routledge.
Bernardo, M. D. R. M. (2019). Smart city governance: from e-government to smart governance. In Smart cities and smart spaces: Concepts, methodologies, tools, and applications (pp. 196-232). IGI Global.
Braun, V. & Clarke, V. (2021). Thematic analysis: A practical guide.
Chatterjee, S. & Kar, A. K. (2018). Regulation and governance of the Internet of Things in India. Digital Policy, Regulation and Governance, 20(5), 399-412.
Chatfield, A. T. & Reddick, C. G. (2019). A framework for Internet of Things-enabled smart government: A case of IoT cybersecurity policies and use cases in US federal government. Government Information Quarterly, 36(2), 346-357.
Chowdhury, S., Dey, P., Joel-Edgar, S., Bhattacharya, S., Rodriguez-Espindola, O., Abadie, A. & Truong, L. (2023). Unlocking the value of artificial intelligence in human resource management through AI capability framework. Human resource management review, 33(1), 100899.
Dash, D., Farooq, R., Panda, J. S. & Sandhyavani, K. V. (2019). Internet of Things (IoT): The new paradigm of HRM and skill development in the fourth industrial revolution (industry 4.0). IUP Journal of Information Technology, 15(4).
Demirel, D. & Mülazımoğlu, M. E. (2022). How the smart governance model shapes cities? Cases from Europe. Journal of Enterprising Communities: People and Places in the Global Economy, 16(1), 8-25.
Faraji, S. J., Jafari Nozar, M. & Arash, M. (2021). The analysis of smart governance scenarios of the urban culture in multicultural cities based on two concepts of “cultural intelligence” and “smart governance”. GeoJournal, 86, 357-377.
Ferraro, S. (2013). Smart cities, analysis of a strategic plan (Doctoral dissertation).
Gholami, M. R., Keshtegar, A. & Pourshahabi, V. (2025). Designing a smart human resources architecture model for medical sciences universities. Social Determinants of Health, 1-19. https://doi.org/10.22037/sdh.v11i1.46458
Gonzalez, R. A., Ferro, R. E. & Liberona, D. (2020). Government and governance in intelligent cities, smart transportation study case in Bogotá Colombia. Ain shams engineering journal, 11(1), 25-34.
Grobler, A., Bezuidenhout, M. L. & Hyra, A. (2014). Governance and HR: the development of a framework for South African organisations. Journal of Contemporary Management, 11(1), 164-184.
Hujran, O., Al-Debei, M. M., Al-Adwan, A. S., Alarabiat, A. & Altarawneh, N. (2023). Examining the antecedents and outcomes of smart government usage: An integrated model. Government Information Quarterly, 40(1), 101783.
Kaehler, B., Grundei, J., Kaehler, B. & Grundei, J. (2019). HR governance as a part of the corporate governance concept. HR Governance: A Theoretical Introduction, 27-50.
Kaiser, Z. A. (2024). Smart governance for smart cities and nations. Journal of Economy and Technology, 2, 216-234.
Kambur, E. & Yildirim, T. (2023). From traditional to smart human resources management. International Journal of Manpower, 44(3), 422-452.
Kjaer, A. M. (2023). Governance. John Wiley & Sons.
Liu, S. M. & Kim, Y. (2018). Special issue on internet plus government: New opportunities to solve public problems? Government information quarterly, 35(1), 88-97.
Liu, D. & Qi, X. (2022). Smart governance: The era requirements and realization path of the modernization of the basic government governance ability. Procedia Computer Science, 199, 674-680.
Meijer, A. & Bolívar, M. P. R. (2016). Governing the smart city: a review of the literature on smart urban governance. International review of administrative sciences, 82(2), 392-408.
Mondal, S. & Sahoo, K. K. (2020). A study of green building prospects on sustainable management decision making. In Green building management and smart automation (pp. 220-234). IGI Global.
Mozafari, N., Vaezi, R. & Koshki Jahormi, A. (2024). The Challenges of Selecting and Appointing Managerial Jobs in Iran's Administrative System (Studied Case: National Employment Administrative Organization). Journal of Human Resource Management, 14(1), 64-84.
Mutiara, D., Yuniarti, S. & Pratama, B. (2018, March). Smart governance for smart city. In IOP Conference Series: Earth and Environmental Science (Vol. 126, No. 1, p. 012073). IOP Publishing.
Parsa, S., Pourahmad, A., Parsa, M. & Piri, E. (2021). Explaining the Dimensions and Components of Smart Governance in Tehran. International Journal of European Studies, 5(1), 22.
Patel, M. B., Pitroda, J. & Bhavsar, J. (2016, December). Success factor for smart infrastructure development through lean management: A review. In Conference: 21st ISTE State Annual Faculty Convention and National Conference on “Emerging Trends in Engineering” at Tolani Foundation Gandhidham Polytechnic.
Purnomo, F. & Prabowo, H. (2016). Smart city indicators: A systematic literature review. Journal of Telecommunication, Electronic and Computer Engineering (JTEC), 8(3), 161-164.
Roozbeh, A. M., Teymournejad, K. & Rabiee Mondajin, M. R. (2023). Investigating the effect of components of human resource development policy pattern on pattern goals based on path analysis. Iranian journal of management sciences, 15(57), 97-122.
Ruijer, E., Van Twist, A., Haaker, T., Tartarin, T., Schuurman, N., Melenhorst, M. & Meijer, A. (2023). Smart governance toolbox: A systematic literature review. Smart Cities, 6(2), 878-896.
Scholl, H. J. & Scholl, M. C. (2014). Smart governance: A roadmap for research and practice. IConference 2014 proceedings.
Selim, A. M. (2021). Managerial Smart Governance Model and Indicators as an Evaluation Methodology to Promote Public-Private Partnership in Infrastructure Projects. Port-Said Engineering Research Journal, 25(2), 13-25.
Sharma, G. D., Yadav, A. & Chopra, R. (2020). Artificial intelligence and effective governance: A review, critique and research agenda. Sustainable Futures, 2, 100004.
Speziale, H. S., Streubert, H. J. & Carpenter, D. R. (2011). Qualitative research in nursing: Advancing the humanistic imperative. Lippincott Williams & Wilkins.
Stone, R. J., Cox, A., Gavin, M. & Carpini, J. (2024). Human resource management. John Wiley & Sons.
Strauss, A. & Corbin, J. (1998). Basics of qualitative research techniques.
Saunders, M., Lewis, P. & Thornhill, A. (2009). Research methods for business students. Pearson education.
Tomor, Z., Przeybilovicz, E. & Leleux, C. (2021). Smart governance in institutional context: An in-depth analysis of Glasgow, Utrecht, and Curitiba. Cities, 114, 103195.
Torabi, O. & Farrokhi, M. (2022). Conceptual Model of Smart Governance, Second International Conference on Management Laboratory and Innovative Approaches in Management and Economics, Tehran.
Tuncer, U. A. (2022). Digitalization in urban mobility: An assessment through the IGLUS framework. In The Elgar Companion to Urban Infrastructure Governance (pp. 148-164). Edward Elgar Publishing.
Viale Pereira, G., Cunha, M. A., Lampoltshammer, T. J., Parycek, P. & Testa, M. G. (2017). Increasing collaboration and participation in smart city governance: A cross-case analysis of smart city initiatives. Information Technology for Development, 23(3), 526-553.
Vrontis, D., Christofi, M., Pereira, V., Tarba, S., Makrides, A. & Trichina, E. (2021). Artificial intelligence, robotics, advanced technologies and human resource management: a systematic review. The International Journal of Human Resource Management, 33(6), 1237–1266.
Zare, H., Nargesian, A. & Cheraghi, H. (2023). Introducing a Model of Human Resources Governance in Public Organizations (A Case Study of Social Security Organization). Journal of Human Resource Management, 13(4), 42-70.
Zhao, W. & Zou, Y. (2025). Smart governance for affordable housing in China: Preparation, practice, and paradoxes. Cities, 156, 105500.

  • تاریخ دریافت 17 دی 1403
  • تاریخ بازنگری 22 بهمن 1403
  • تاریخ پذیرش 11 اسفند 1403