طراحی مدل شایستگی‌های حرفه‌ای کارکنان دانشی سازمان‌های دانش‌بنیان در بخش دولتی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت دولتی، واحدقزوین،دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران.

2 دانشیار گروه مدیریت دولتی (نویسنده مسئول)، موسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه ریزی، تهران، ایران.

3 استادیارگروه مدیریت دولتی، واحدقزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران.

10.22034/jhrs.2022.143761

چکیده

زمینه و هدف: سازمان‌های دانش‌بنیان، برای دستیابی به اهداف، بر شایستگی‌های خاصی تأکید می‌کنند؛ زیرا مدل شایستگی‌ کارکنان برای سطوح مشاغل متفاوت است. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف طراحی مدل شایستگی‌های حرفه‌ای کارکنان دانشی سازمان‌های دانش‌بنیان اجرا شده است.
روش: این پژوهش به‌لحاظ هدف، کاربردی و از نظر نوع داده‌ها، آمیخته اکتشافی است. در بخش کیفی پژوهش، 12 نفر از خبرگان سازمان‌های دانش‌بنیان مشارکت کردند که این افراد با روش نمونه‌گیری غیراحتمالی هدفمند انتخاب شدند. داده‌های این بخش از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری و با تحلیل مضمونتجزیه‌وتحلیل شدند. جامعه آماری بخش کمّی، 330 نفر از کارکنان دانشی سازمان‌های دانش‌بنیان بود که از میان آنها، 178 نفر با روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. داده‌های این بخش، از طریق پرسش‌نامه محقق‌‌ساخته گردآوری و با مدل‌سازی معادلات ساختاری تجزیه‌وتحلیل شد.
یافته‌ها: مدل شایستگی‌های حرفه‌ای در قالب پنج مقوله اصلی، 20 مقوله فرعی و 78 زیرمقوله ساختاردهی شد که عبارت‌اند از: 1. دانش (روزآمدسازی دانش، دانش حرفه‌ای، آگاهی محیطی و مدیریت دانش)؛ 2. مهارت (مهارت اجتماعی، مدیریتی، حل مسئله، مذاکره و بازاریابی)؛ 3. توانایی (توانایی آموزشی، فکری، الگوسازی، مشاوره کسب‌وکار و توسعه محصول جدید)؛ 4. ویژگی (خودکارآمدی، التزام کاری، اخلاق کاری و روحیه پژوهندگی)؛ 5. نگرش (کارآفرینی­ و آینده‌نگری). شایان ذکر است که بر اساس نتایج تحلیل عاملی تأییدی مرتبه دوم، ارتباط میان شاخص‌ها، مؤلفه‌ها و ابعاد مدل شایستگی معنادار بود.
نتیجه‌گیری: توسعه شایستگی‌های حرفه‌ای کارکنان دانشی، از اتلاف وقت، انرژی و منابع سازمان‌های دانش‌بنیان جلوگیری می‌کند و زمینه بازنگری عمیق در معیارهای گزینش و انتخاب کارکنان و تدوین برنامه‌های توسعه و بهسازی را فراهم می‌آورد. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Designing the Professional Competencies Model of Knowledge Workers in the Public Sector Knowledge-Based Organizations

نویسندگان [English]

  • Hajar Abedini 1
  • Farajollah Rahnavard 2
  • Ali Akbar GhahremaniGelozan 3
1 Ph.D.Candidate, Department of Public Administration, Qazvin Branch, Islamic Azad University, Qazvin, Iran.
2 Associate Prof. Department of Public Administration,Institute for Management and Planning Studies (IMPS), Tehran, Iran.
3 استادیارگروه مدیریت دولتی، واحدقزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران.
چکیده [English]

Background & Purpose: Knowledge-based organizations emphasize certain competencies to achieve goals because the competency model of employees is different for the levels of occupations. Accordingly, the present study was conducted with the aim of designing a professional competencies model for knowledge workers in knowledge-based organizations.
Methodology: This research is applied in terms of purpose and exploratory mixed research in terms of data type. Participants of the qualitative section consist of 12 experts of knowledge-based organizations that were selected by non-probabilistic purposeful sampling method. The data of this section were collected through semi-structured interviews and analyzed by thematic analysis. The statistical population of the quantitative part was 330 knowledge workers of knowledge-based organizations, among which 178 persons were selected by simple random sampling method. The data of this section was collected through a researcher-made questionnaire and analyzed using structural equation modeling.
Findings: The professional competencies model was structured in five main categories and 20 categories and 78 sub-categories including: 1. Knowledge (knowledge update, professional knowledge, environmental awareness, and knowledge management); 2. Skill (social, managerial, problem solving, negotiation, and marketing skills); 3. Ability (educational, intellectual, modeling, business counseling, and new product development ability); 4. Characteristics (self-efficacy, commitment, work ethics, and research spirit); 5. Attitude (entrepreneurship and foresight). The second-order confirmatory factor analysis indicates the significant relationship between indicators, components, and dimensions of competency model.
Conclusion: The professional competencies development of knowledge workers can prevent waste of time, energy, and resources of knowledge-based organizations. It also can make deep reviewing in employment criteria, staff selection, and composition of development and reform programs.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Competence
  • professional competencies
  • knowledge workers
  • Knowledge-based organization
  • Public Sector
باباشاهی، جبار؛ یزدانی، حمیدرضا؛ طهماسبی، رضا؛ رجب‌پور، ابراهیم (۱۳۹۶). طراحی مدل شایستگی کارکنان دانشی در پژوهشگاه صنعت نفت، فصلنامه مدیریت منابع انسانی در صنعت نفت، 32(8)، 3-24.
پناهی، سیده معصومه؛ پورکریمی، جواد؛ رمضانی، مجید (۱۳۹۷). ارائه مدل شایستگی حرفه‌ای مدیران پژوهشی در سازمان‌های پژوهش‌محور. فصلنامه پژوهش‌های مدیریت منابع سازمانی، 8(1)، 23-46.
پورکریمی، جواد؛ کرامتی، محمد رضا؛ محمدی، علیرضا (1396). طراحی و تبیین صلاحیت‌های حرفه‌ای کارشناسان منابع انسانی. فصلنامه مطالعات مدیریت (بهبود و تحول)، 26(86)، 61-96.
تیمورزاده، امیر؛ زمانی مقدم، افسانه؛ میرسپاسی، ناصر (1400). ارائه مدلی برای ارتقای شایستگی حرفه‌ای اعضای هیئت‌علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران (رویکردی جهت ارتقای بهره‌وری). مدیریت بهره‌وری، 15(3)، 185-208.
جوادی فرد، فاطمه؛ امیرکبیری، علیرضا؛ دهگان، محمود (1400). طراحی و تبیین مدل شایستگی مدیران شهرداری تهران. فصلنامه علمی مطالعات منابع انسانی، 11(1)، 102-126.
چکانی آذران، سرور؛ آراسته، حمیدرضا؛ محمدخانی، کامران (1400). ارائه مدل ارتقای شایستگی حرفه‌ای مدیران دانشگاه فنی و حرفه‌ای کشور با رویکرد گراندد تئوری. فصلنامه توسعه آموزش جندی شاپور اهواز، 12(0)، 278-290.
خلیلی، ابراهیم؛ خورسندی طاسکوه، علی؛ تنهایی، علیرضا؛ باقری، مهدی (1399). شایستگی‌های رهبری رؤسای دانشگاه‌ها در نظام آموزش عالی ایران. فصلنامه علمی مطالعات منابع انسانی، 10(4)، 146-165.
قارلقی، سجاد؛ پورکریمی، جواد؛ رفیعی، مریم (1398). تبیین ساختاری رابطه صلاحیت حرفه‌ای و کیفیت زندگی کاری کارشناسان پژوهش. فصلنامه مدیریت توسعه و تحول، 1398(ویژه‌نامه)، 409-417.
قرونه، داوود (1399). شناسایی شایستگی‌های حرفه‌ای کارکنان دانشگاه متناسب با مسیر شغلی آنها (مورد مطالعه: دانشگاه مشهد). پژوهش در نظام‌های آموزشی، 14(ویژه‌نامه)، 667-683.
مرادی، علیرضا؛ حسینیان، شهامت؛ واعظی، سیدکمال (1399). الگوی راهبردهای ماهرسازی و توسعه شایستگی‌های کارکنان دانشی بر پایه ترجیحات فکری. فصلنامه علمی مطالعات منابع انسانی، 10(4)، 94-117.
معظمی، مجتبی؛ کاظمی، نورالدین؛ کاووسی، اسماعیل؛ بنی اسدی، نازنین (1400). ارایه مدل شایستگی‌های حرفه‌ای مدرسان دانشگاه علمی کاربردی کشور. فصلنامه مطالعات مدیریت و رهبری در سازمان‌های آموزشی، 16(1)، 126-149.
Allen, S., Williams, P., & Allen, D. (2018). Human resource professionals' competencies for pluralistic workplaces. The International Journal of Management Education, 16(2), 309-320.
Ave, D. (2020). Professional competencies and methods for their formation in the university. Ad Alta: Journal of Interdisciplinary Research, 10(1), 59-62.
Barsukova, T., Ivashova, V., Gunko, J., Gavrilova, O., & Chaplitskaya, A. (2019). Designing professional competence of leaders of the regional agrarian sector. International Journal of Civil Engineering and Technology, 10(1), 768.
Beltyukova, N. P., Grishaeva, A. V., & Karataeva, N. V. (2015). Foreign-language project-based method as a means of forming professional competence in bachelors of management. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 200, 398-402.
Bencheva, N., Tepavicharova, M., & Wrzochalska, A. (2017). Characterstics and Trends in the Development of Professional Competence of the Human Capital in the Agricultural Sector. Problems of Agricultural Economics, 1(350).
Choi, J. (2020). Development of a Competency for Infection Control Nurses in Korea. American Journal of Infection Control, 48(8), S36.
Horváthová, P., Čopíková, A. & Mokrá, K. (2019). Methodology proposal of the creation of competency models and competency model for the position of a sales manager in an industrial organisation using the AHP method and Saaty’s method of determining weights. Economic Research-Ekonomska Istraživanja, 32(1), 2594-2613.
Igielski, M. (2017). Competency Management of Knowledge Workers in Modern Enterprises. Zeszyty Naukowe Politechniki Częstochowskiej. Zarządzanie, 3(26), 7-16.
Kansal, J. and Singhal, S. (2018). Development of a competency model for enhancing the organisational effectiveness in a knowledge-based organisation. International Journal of Indian Culture and Business Management, 16(3), 287-301.
Katalnikova, S. (2018, May). Knowledge worker as a user of intelligent collaborative educational system. In Proceedings of the International Scientific Conference. pp. 315-326.
Khamidova, G. (2020). Development of professional competence of teachers in continuing education. European Journal of Research and Reflection in Educational Sciences, 8(4), 70-76.
 Kotzab, H., Teller, C., Bourlakis, M. and Wünsche, S. (2018). Key competences of logistics and SCM professionals – the lifelong learning perspective. Supply Chain Management: An International Journal, 23(1), 50-64.
Loufrani-Fedida, S., & Missonier, S. (2015). The project manager cannot be a hero anymore! Understanding critical competencies in project-based organizations from a multilevel approach. International Journal of Project Management, 33(6), 1220-1235.
Lyailya, I., Nurziya, R., Dariya, T., Saule, Z., Assel, K., & Bulbul, M. (2021). Formation of Future Teachers Professional Competence on the Bases of Modern Technologies. Review of International Geographical Education Online, 11(5), 439-449.
Mahdi, O. R., Nassar, I. A., & Almsafir, M. K. (2019). Knowledge management processes and sustainable competitive advantage: An empirical examination in private universities. Journal of Business Research, (94), 320-334.
Millar-Schijf, C. C., Lockett, M., & Mahon, J. F. (2016). Knowledge intensive organisations: on the frontiers of knowledge management: Guest editorial. Journal of knowledge management, 20(5), 845-857.
Mukhamadovna, T. M., Sharipovna, H. A., & Supkhonovna, H. N. (2020). The system of development of professional competence in future primary school teachers. System, 7(13), 2020.
Osagie, E.R., Wesselink, R., Blok, V., Lans , M. & Mulder, M. (2016). Individual competencies for corporate social responsibility: A literature and practice erspective. Journal of Business Ethics, 135(2), 233–252.
Prikshat, V., Biswas, K., Nankervis, A., & Hoque, M. R. (2018). Bangladesh HR professionals’ competencies. In Evidence-based HRM: a Global Forum for Empirical Scholarship Emerald Publishing Limited, 6(2), 203-220.
Rama, S., & Sarada, S. (2017). Role of self-esteem and self-efficacy on competence-A conceptual framework. Journal of Humanities and Social Science, (22), 2, 33-39.
Suhairom, N., Musta’amal, A. H., Mohd Amin, N.F., Kamin, Y., Abdul Wahid, N.H. (2019). Quality culinary workforce competencies for sustainable career development among culinary professionals. International Journal of Hospitality Management, (81), 205-220.
Suresh, E. S. M., & Beena, B. R. (2019). Developing Professional Competence Of Faculty And Students Of Civil Engineering To Meet The Global Standards. Proceedings of The Canadian Engineering Education Association (Ceea).pp: 1-8.
Swanson, E., Kim, S., Lee, S. M., Yang, J. J., & Lee, Y. K. (2020). The effect of leader competencies on knowledge sharing and job performance: Social capital theory. Journal of Hospitality and Tourism Management, (42), 88-96.
Terloxsen, U. (2018). The road to empowerment: Seven questions every leader should consider. Organizational Dynamics, 2(43), 45-76.
Torabi, Z., Ardekani, S. S., & Hataminasab, S. H. (2021). A New Model in Designing the Professional Competence System of the Petrochemical Industry with a Sustainable Development Approach. South African Journal of Chemical Engineering, 37 (2021) 110–117.
Torres, P., & Augusto, M. (2017). The impact of experiential learning on managers’ strategic competencies and decision style. Journal of Innovation & Knowledge, 2(1), 10-14.
Valibeigi, M., Mohammadi, A., Valibeigi, M., & Zameni, A. (2020). A Framework for Knowledge-Based Enterprise Financial Support in Iran. Global Economics Science, 1(2), 50-55.