نقش میانجی‌ توسعه منابع الکترونیکی انسانی و توانمندی نوآوری کارکنان در تأثیر ظرفیت یادگیری بر عملکرد استراتژیک سازمان (نمونه‌پژوهی: وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، سیاستگذاری علم و فناوری، پژوهشکده جامعه و اطلاعات، پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)، تهران، ایران.

2 استادیار، مدیریت فناوری اطلاعات، پژوهشکده فناوری اطلاعات، پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)، تهران، ایران.

3 کارشناسی ارشد، مدیریت فناوری اطلاعات، دانشگاه پیام نور، مرکز تهران غرب ، تهران، ایران.

10.22034/jhrs.2022.143770

چکیده

زمینه و هدف: امروزه، گسترش پارادایم اقتصاد دانش‌بنیان، ضرورتِ پرورش ظرفیت یادگیری سازمان را برای دستیابی به عملکرد استراتژیک برتر دوچندان کرده است. بر پایه پژوهش‌های گذشته، به نظر می‌رسد که ظرفیت یادگیری سازمانی با عملکرد سازمان پیوند دارد؛ اما تأثیر آن بر عملکرد، مستقیم نیست. ظرفیت یادگیری به‌دلیل گرایش به کسب، استفاده، اشتراک و در نهایت انتشار دانش، سبب می‌شود که قابلیت‌های نوآوری کارکنان برانگیخته شود. از سوی دیگر، ظرفیت یادگیری سازمانی، به‌دلیل ترغیب و تشویق یادگیری جمعی، یکی از محرک‌های اصلی توسعه منابع الکترونیکی انسانی در راستای خودکارسازی، بهبود و تسریعِ ارتباطات و فرایندهای عملکردی است. به این ترتیب، پژوهش حاضر مبتنی بر تعریف مسئله و پیشینه بررسی‌شده، به‌دنبال بررسی نقش میانجی‌ توسعه منابع الکترونیکی انسانی و توانمندی‌های نوآوری کارکنان در تأثیر ظرفیت یادگیری سازمانی بر عملکرد استراتژیک سازمان است.
روش: جامعه آماری پژوهش حاضر، کارکنان وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات ایران است که 162 نفر از آنها به روش نمونه‌گیری تصادفی در دسترس بررسی شدند. ابزار جمع‌آوری داده‌ها پرسش‌نامه بود و تجزیه‌وتحلیل داده‌های پژوهش، از طریق مدل‌سازی معادلات ساختاری با روش کمترین مربعات جزئی و با نرم‌افزار اسمارت پی‌ال‌اس انجام شد.
یافته‌ها: در این پژوهش، اثرهای مستقیم، غیرمستقیم و کل ظرفیت یادگیری بر عملکرد استراتژیک محاسبه شده است. بر اساس نتایج به‌دست‌آمده، در ارتباط بین ظرفیت یادگیری و عملکرد استراتژیک، اثر غیرمستقیم قوی‌تر از اثر مستقیم عمل می‌کند و این بدان معناست که متغیرهای توسعه منابع الکترونیکی انسانی و توانمندی‌های نوآوری کارکنان در اثر ظرفیت یادگیری بر عملکرد استراتژیک، نقش میانجی دارند.
نتیجه‌گیری: به‌منظور بهره‌گیری کارآمد از ظرفیت یادگیری سازمانی به‌منظور ارتقای عملکرد استراتژیک سازمان، مدیران باید به توسعه منابع الکترونیکی انسانی و همچنین ارتقای توانمندی‌های نوآوری کارکنان توجه بیشتری کنند. در این رابطه، در پژوهش حاضر برای توسعه منابع انسانی الکترونیک و توانمندی‌های نوآوری کارکنان، چند راه‌کارهای مدیریتی پیشنهاد شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Mediating Role of Electronic Human Resource Development and Employee Innovation Capability in the Impact of Learning Capacity on Organizational Strategic Performance (A Case Study of Ministry of Communications and Information Technology of Iran)

نویسندگان [English]

  • Leila Namdarian 1
  • Hamid Reza khedmatgozar 2
  • Farzaneh Shojaie 3
1 Assistant Professor, Information and Society Research Department, Iranian Research Institute for Information Science and Technology (IRANDOC), Tehran, Iran.
2 Assistant Professor, Information Technology Research Department, Iranian Research Institute for Information Science and Technology (IRANDOC), Tehran, Iran
3 3. MSc. Student, Payame Noor University, West Tehran Center, Tehran, Iran.
چکیده [English]

Background & Purpose: Today, the expansion of the knowledge-based economy paradigm has doubled the need to promote the organization's learning capacity to achieve superior strategic performance. Based on previous studies, it seems that although organizational learning capacity is related to organizational performance, its impact on performance is not direct. Learning capacity, due to the tendency to acquire, use, share and ultimately disseminate knowledge, stimulates employees' innovation capabilities. On the other hand, organizational learning capacity, due to the encouragement of collective learning, is one of the main drivers of the development of electronic human resources in order to automate, improve, and accelerate communication and performance processes. Thus, this study, based on the definition of the problem and the literature, seeks to investigate the mediating role of electronic human resource development and employee innovation capabilities in the impact of organizational learning capacity on the strategic performance of the organization.
Methodology: The statistical population includes employees of Iran’s Ministry of Communications Information Technology, from which 162 persons have been selected by available random sampling. The data collection instrument is a questionnaire, and data analysis has been done through modeling structural equations using the least squares method (PLS).
Findings: In this study, the direct, indirect, and total learning capacity effects on strategic performance have been explored. The results show that in relation between learning capacity and strategic performance, the indirect effect is stronger than the direct effect, which means that the variables of electronic human resource development and employee innovation capabilities mediate the effect of learning capacity on strategic performance.
Conclusion: In order to use of the organizational learning capacity effectively and improve strategic performance of organization, managers need to pay attention to the development of electronic human resources as well as improve the innovation capabilities of employees. In this regard, in the present study in the field of electronic human resource development as well as employees’ innovation capabilities, some management solutions have been proposed.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Organizational learning capacity
  • Strategic Performance
  • Electronic human recourse
  • Innovation capabilities
اسدی، صدیقه؛ درگاهی، حسین؛ فلاح مهرآبادی، اسماعیل و حیدری دستجردی، ناهید (1399). مطالعه رابطه بین خلاقیت و نوآوری سازمانی در کارکنان بیمارستان‎های عمومی دانشگاه علوم پزشکی تهران. پیاورد سلامت، 11(5)، 578-587.
برومند، مجتبی و رنجبری، مریم (1388). اقدامات راهبردی مدیریت منابع انسانی و عملکرد نوآوری با تأکید بر نقش مدیریت دانش. فصلنامه علمی توسعه سازمانی پلیس، 6(24)، 41-54.
جعفری، امید؛ خالقی‌نژاد، سید آیت؛ قاسمی سیف‌آبادی، مهدی و خالقی‌نژاد، سید علی (1392). بررسی رابطه مدیریت الکترونیک منابع انسانی و عملکرد کارکنان شرکت بهره‎برداری نفت و گاز گچساران. اولین کنفرانس بین‌المللی حماسه سیاسی (با رویکردی بر تحولات خاورمیانه) و حماسه اقتصادی (با رویکردی بر مدیریت و حسابداری)، تهران، ایران.
خداداد حسینی، حمید (1388). نوآوری در سازمان‌ها: مفهوم، انواع و فرایندها. آیندهپژوهی مدیریت، 11(3)، 47-64.
سبحانی‌نژاد، مهدی؛ شهائی، بهنام و یوزباشی، علیرضا (1389). سازمان یادگیرنده. تهران: یسطرون.
سینایی، حسن‌علی (۱۳۹۰). بررسی ارتباط بین سرمایه فکری و عملکرد شرکت. پژوهشنامه مدیریت تحول، 3(5)، 90-124.
ضرغامی، حمیدرضا؛ جعفری، مصطفی؛ اخوان، پیمان (۱۳۹۱). بررسی رابطه بین خلاقیت و انگیزه افراد برای نوآوری در سازمان‌های پژوهشی: مطالعه موردی در پژوهشکده پردازش هوشمند علائم. ابتکار و خلاقیت در علوم انسانی، 1 (4)، 37-64.
علوی، سمیه؛ ارباب شیرانی، بهروز؛ اسفندیاری، احسان (1393). بررسی ارتباط یادگیری سازمانی و نوآوری از دیدگاه سیستم دینامیکی در مرکز تحقیقات مهندسی اصفهان. مدیریت تولید و عملیات، 5(1)، 71-92.
محسنین، شهریار و اسفیدانی، محمد رحیم (1392). مدل‌سازی معادلات ساختاری به کمک نرم‌افزار لیزرل (چاپ اول)، تهران: مهربان نشر.
مقیمی، سید محمد؛ وکیلی، یوسف؛ اکبری، مرتضی (1398). نظریههای کارآفرینی، تهران: دانشگاه تهران.
مهری، علی (1382). نگاهی نظری به مقوله مزیت رقابتی پایدار. نشریه تدبیر، 140، 33-39.
مهری، محمود؛ توکلی، عبدالله؛ زنجیردار، مجید؛ یزدیان فرد، فاطمه؛ بخشنده آبکنار، هادی (1395). عوامل مؤثر بر افزایش خلاقیت و نوآوری کارکنان دانشگاه علوم پزشکی قم. مجله دانشگاه علوم پزشکی قم، ۱۰ (۱۲)، ۵۴-61.
Al-Hmouze, L. H. (2016). The impact of electronic human resource management (E-HRM) application on organizational performance. Middle East University. Available at: https://meu.edu.jo/libraryTheses/587368f7b4a99_1.pdf (accessed on November 25, 2021)
Asha’al, N., Obeidat, B., & Alhmoud, H. (2019). A theoretical study on the impact of strategic orientation on organizational performance: Examining the mediating role of learning culture in Jordanian telecommunication companies. Journal of Social Sciences, 8(1), 24-40. https://doi.org/10.25255/jss.2019.8.1.24.40
Baker, W. E., & Sinkula, J. M. (1999). The synergistic effect of market orientation and learning orientation on organizational performance. Journal of the academy of marketing science, 27(4), 411-427.
Baron, R., & Kenny, D. (1986). The moderator-mediator variable distinction in social psychological research: Conceptual, strategic and statistical considerations. Journal of Personality and Social Psychology, 51(6), 1173–1182.
Calantone, R. J., Cavusgil, S. T., & Zhao, Y. (2002). Learning orientation, firm innovation capability, and firm performance. Industrial marketing management, 31(6), 515-524. https://doi.org/10.1016/S0019-8501(01)00203-6.
Carayannis, Elias G. (2020). Encyclopedia of creativity, invention, innovation and entrepreneurship, Springer Science+ Business Media BV, Formerly Kluwer Academic Publishers BV.
Chadwick, C. (2005). The vital role of strategy in strategic human resource management education. Human Resource Management Review, 15(3), 200-213. https://doi.org/10.1016/j.hrmr.2005.11.003
Chaudhry, N. I., Aftab, I., Arif, Z., Tariq, U., & Roomi, M. A. (2019). Impact of customer-oriented strategy on financial performance with mediating role of HRM and innovation capability. Personnel Review, 48(3), 631-643. https://doi.org/ 10.1108/PR-02-2018-0056.
Dolan, s.L. (2011) Coaching by values: A guide to success in the life of business and the business of life. Universe. Bloomington, Indiana.
Easterby-Smith, M., & Lyles, M. A. (Eds.). (2011). Handbook of organizational learning and knowledge management. John Wiley & Sons.
Findikli, M. A., & beyza Bayarçelik, E. (2015). Exploring the outcomes of Electronic Human Resource Management (E-HRM)? Procedia-Social and Behavioral Sciences, 207, 424-431.
Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39–50. https://doi.org/10.1177/002224378101800104
Goh, S. C. (2019). Measurement of the learning organization construct: a critical perspective and future directions for research. The Oxford Handbook of the Learning Organization, 317-332.
Gomes, G., & Wojahn, R. M. (2017). Organizational learning capability, innovation and performance: study in small and medium-sized enterprises (SMES). Revista de Administração (São Paulo), 52, 163-175.
Gunday, G., Ulusoy, G., Kilic, K., & Alpkan, L. (2011). Effects of innovation types on firm performance. International Journal of production economics, 133(2), 662-676.
Hair, J. F., Anderson, R. E., Tatham, R. L., & Black, W. C. (1995). Multi-variate data analysis withreadings. Englewood Cliffs: Prentice-Hall International.
Hinkin, T. R. (1995). A review of scale development practices in the study of organizations. Journal of Management, 21(5), 967–988. https://doi.org/10.1177/014920639502100509
Hurt, H. T., Joseph, K., & Cook, C. D. (1977). Scales for the measurement of innovativeness. Human Communication Research, 4(1), 58-65.
Jalilvand, M. R. (2017). The effect of innovativeness and customer-oriented systems on performance in the hotel industry of Iran. Journal of Science and Technology Policy Management, 8(1), 43-61. https://doi.org/10.1108/JSTPM-08-2016-0018
Jerez-Gomez, P., Céspedes-Lorente, J., & Valle-Cabrera, R. (2005). Organizational learning capability: a proposal of measurement. Journal of business research, 58(6), 715-725. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2003.11.002
Jiménez-Jiménez, D., & Sanz-Valle, R. (2011). Innovation, organizational learning, and performance. Journal of business research, 64(4), 408-417. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2010.09.010
Kaplan, R.S., & Norton, D.P. (2005). The balanced scorecard: measures that drive performance. Harvard business review, 83(7), 172.
Kaur, P. (2013). E-HRM: A Boon or Bane? a National Journal of Management, 1(1), 35-36.
Lam, A. (2019). Ambidextrous Learning Organizations. The Oxford handbook of the learning organization, 163.
Latan, H., & Ghozali, I. (2012). Partial least squares: Concept, technique and application SmartPLS 2.0 M3. Semarang: Diponegoro University Publishing Agency.
Lawler, E. (2020). Effective Human Resource Management. Stanford University Press.
Lee, M. C. (2009). Factors influencing the adoption of Internet banking: An integration of TAM andTPB with perceived risk and perceived benefit. Electronic Commerce Research and Applications, 8(3), 130–141. https://doi.org/10.1016/j.elerap.2008.11.006
Lin, C. H., Sanders, K., Sun, J. M., Shipton, H., & Mooi, E. A. (2016). From customer‐oriented strategy to organizational financial performance: The role of human resource management and customer‐linking capability. British Journal of Management, 27(1), 21-37. https://doi.org/10.1111/1467-8551.12142
Marquardt, M. (2007). Action learning. In The handbook of experiential learning (pp. 94-110). John Wiley & Sons.
Millmore, M., Lewis, P., Saunders, M., Thornhill, A., & Morrow, T. (2007). Strategic Human Resource Management: Contemporary Issues. Prentice Hall.
Navarro, J. G., Acosta, P., & Wensley, A. K. (2016). Structured knowledge processes and firm performance: The role of organizational agility. Journal of Business Research, 69(5), 1544-1549. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2015.10.014
Olaore, G. O., Adejare, B. O., & Udofia, E. E. (2020). The nexus between the increasing involvement of youth in betting games and unemployment: the Nigerian perspective. Journal of Humanities and Applied Social Sciences, 3(3), 163-181. https://doi.org/10.1108/JHASS-02-2020-0026
Pandey, S., & Sharma, RRK. (2009). Organizational Factors for Exploration and Exploitation. Journal of technology management and innovation, 4(1), 48-58. https://doi.org/10.4067/S0718-27242009000100005
Poisat, P., & Mey, M. R. (2017). Electronic human resource management: Enhancing or entrancing?. SA Journal of Human Resource Management, 15(1), 1-9. https://doi.org/10.4102/sajhrm.v15i0.858
Prieto, I. M., & Revilla, E. (2006). Learning capability and business performance: a non‐financial and financial assessment. The learning organization, 13(2), 166-185. https://doi.org/10.1108/09696470610645494
Rahman, H. (Ed.). (2014). Information systems and technology for organizational agility, intelligence, and resilience. IGI Global.
Reese, S. (2020). Taking the learning organization mainstream and beyond the organizational level: an interview with Peter Senge. The Learning Organization, 27(1), 6-16. https://doi.org/10.1108/TLO-09-2019-0136
Shalley, C.E., Gilson LL. (2004). What leaders need to know: A review of social and contextual factors that can foster or hinder creativity. The Leadership Quarterly, 15(1), 33-53. https://doi.org/10.1016/j.leaqua.2003.12.004
Tan, F. Z., & Olaore, G. O. (2021). Effect of organizational learning and effectiveness on the operations, employee's productivity and management performance. Vilakshan-XIMB Journal of Management. https://doi.org/10.1108/XJM-09-2020-0122
Watkins, K. E., & Marsick, V. J. (2019). Conceptualizing an organization that learns. In The Oxford handbook of the learning organization. https://doi.org/10.1093/oxfordhb/9780 198832355.013.3
Westland, J.C. (2015). Structural equation models. Heidelberg: Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-319-16507-3
Yunis, M., Tarhini, A., & Kassar, A. (2018). The role of ICT and innovation in enhancing organizational performance: The catalysing effect of corporate entrepreneurship. Journal of Business Research, 88, 344-356. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2017.12.030
Zehir, C., Üzmez, A., & Yildiz, H. (2016). The effect of SHRM practices on innovation performance: The mediating role of global capabilities. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 235, 797-806. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2016.11.088