مطالعات منابع انسانی

مطالعات منابع انسانی

شناسایی ارکان و پیشران‌های توسعۀ دانشگاه نسل چهارم (موردپژوهی: دانشگاه هوایی شهید ستاری)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار، گروه مدیریت راهبردی، دانشکده پرواز، دانشگاه علوم و فنون هوایی شهید ستاری، تهران، ایران.
2 استادیار، گروه مدیریت آموزش عالی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه علوم و فنون فارابی، تهران، ایران.
3 استادیار گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران.
10.22034/jhrs.2024.463612.2253
چکیده
زمینه و هدف: دانشگاه نسل چهارم، الگوی حرفه‌ای نوینی را برای نهاد آموزش عالی تعریف می‌کند که برای توسعۀ محلی و منطقه‌ای فرصت می‌‏سازد. پژوهش حاضر با هدف شناسایی ارکان و پیشران‌های مؤثر بر توسعۀ دانشگاه نسل چهارم صورت گرفت.
روش: این پژوهش از نظر هدف کاربردی، از نظر نحوۀ جمع‌آوری داده‌ها به شکل کیفی و از نظر روش اجرای پژوهش، از نوع پژوهش تحلیل مضمون است. مشارکت‌کنندگان پژوهش اعضای هیئت‌علمی دانشگاه علوم و فنون هوایی شهید ستاری بودند. از میان آن‌ها ۱۵ نفر به‌صورت هدفمند برای شرکت در مصاحبۀ نیمه ساختاریافته انتخاب شد.
یافته‌ها: نتایج کدگذاری داده‌ها به ۱۲ مضمون کلی ختم شد. کدها و مضامین احصا شده در ارتباط با ارکان دانشگاه نسل چهارم عبارت‌اند از: مضامین متحول‌سازی، خدمت محوری، فرهنگ تعالی‌گرا، خلق مناسبات نوین آموزشی، توسعه‌محوری، توانمندسازی. همچنین، مضامین به‌دست‌آمده برای پیشران‌ها و عوامل مؤثر بر توسعۀ دانشگاه نسل چهارم عبارت‌اند از: توسعۀ فرهنگ سازمانی نوآورانه، هم‌افزایی فناورانه، پاسخ‌گویی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی، مدیریت توانمند دانشگاه، سیاست‌های نظام آموزش عالی، حمایت مالی و اقتصادی.
نتیجه‌گیری: از بُعد نظری، نتایج این پژوهش به مدیران و اساتید کمک می‌کند تا ارکان و پیشران‌های دانشگاه نسل چهارم را بهتر درک و شناسایی کنند. از بُعد کاربردی، نتایج به‌دست‌آمده این قابلیت را دارد که هم در سطح دانشگاه (برای مدیران دانشگاه شهید ستاری و اساتید و دانشجویان) و هم در سطح ملی (برای سیاست‌گذاری‌های کلان وزارت علوم) استفاده شود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Identifying the Pillars and Drivers Influencing the Development of Fourth-Generation Universities; (A Case Study: Shahid Sattari Air University of Science and Technology)

نویسندگان English

Mohammad Reza Marvinam 1
Alireza Tanhaei 2
Abdollah Rahimi 3
1 Assistant Prof., Department of Strategic Management, Faculty of Aviation, Shahid Sattari University of Aeronautics and Technology, Tehran, Iran.
2 Assistant Prof., Department of Higher Education Management, Faculty of Basic Sciences, Farabi University of Science and Technology, Tehran, Iran.
3 . Assistant Professor, Department of Educational Sciences, Faculty of Humanities and Social Sciences, University of Kurdistan, Sanandaj, Iran.
چکیده English

Background & Purpose: The fourth-generation university defines a new professional model for higher education institutions which creates opportunities for local and regional development. This research aims to identify the pillars and antecedents influencing the development of fourth-generation universities.
Methodology: This research is applied in terms of purpose, qualitative in terms of data collection method, and thematic analysis in terms of research implementation method. The research field and the study participants are the faculty members of Shahid Sattari Air University of Science and Technology. Among them, 15 individuals were purposefully selected to participate in a semi-structured interview.
Findings: The results of data coding included 12 general categories. The codes and thematic obtained in relation to the components of the 4th generation university with an emphasis on e-learning include the categories of transformation, service orientation, a culture of excellence, creating new educational relationships, development-oriented, and empowerment. In relation to drivers, the factors influencing the establishment of the fourth generation university include the categories of developing an innovative organizational culture, technological synergy, social responsiveness and accountability, university capacity management, higher education system policies, and financial and economic support.
Conclusion: From a theoretical perspective, the results of this research help managers and faculty members to better understand and identify the components and antecedents of a fourth-generation university. From a practical perspective, the obtained results have the potential to be used both at the university level (for managers, faculty members, and students of Shahid Sattari University) and at the national level (for the overall policymaking of the Ministry of Science).

کلیدواژه‌ها English

Fourth generation university
Social University
Shahid Sattari Air University
Value creation
آیت‌اللهی، حبیب الله؛ پوررضائیان، مهدی و هوشیار، مهران (1391). تبیین ویژگی‌های هویتی آموزش عالی هنر با تأکید بر متغیرهای فرهنگی در ایران امروز. نشریه هنرهای زیبا: هنرهای تجسمی، 4(50)، 5-14.
احمدیان چاشمی، مینا؛ نیازآذری، کیومرث؛ صالحی، محمد (1399). طراحی مدل نقش دانشگاه نسل چهارم در جهت ارتقایی کیفیت آموزشی و پژوهشی در آموزش عالی. فصلنامه توسعۀ آموزش جندی‌شاپور اهواز، 11(4)، 901-911.
برادران حقیر، مریم؛ نورشاهی، نسرین؛ روشن، احمدرضا (1398). مفهوم‌سازی مسئولیت اجتماعی دانشگاه در ایران. فصلنامه پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، 25(3)، 1-26.
تنهایی، علیرضا (1400). آسیب‌شناسی نقش‌آفرینی دانشگاه در پرورش شهروند مسئولیت‌پذیر و راه‌کارهای بهسازی آن. مطالعات منابع انسانی، 11(4)، 129-148.
ثمری، عیسی؛ یمنی دوزی سرخابی، محمد؛ صالحی عمران، ابراهیم؛ گرائی نژاد، غلامرضا (1393). بررسی و شناسایی عوامل مؤثر در فرایند «توسعه دانشگاهی» دردانشگاه‌های دولتی ایران. مطالعات برنامه‌ریزی آموزشی، 2(4)، 67-100.
جهانگیری فرد، سهراب؛ شفیع‌زاده، حمید؛ سلیمانی، نادر (1400). ارتقای سلامت معنوی در دانشگاه نسل چهارم. مجلة پژوهش در دین و سلامت، 7(3)، 92-110.
چامیان، مریم (1398). ارزیابی شاخص‌های دانشگاه کارآفرین بر مبنای مدل گیب (2012) در دانشگاه خلیج فارس بوشهر. پایان‌نامه کارشناسی ارشد.
خدابخش، آرش؛ تقی‌پور، حسینعلی؛ مختاری بایع کلایی، مهران (1401). ارائه مدل برنامه آموزشی برای دانشگاه‌های نسل چهارم در ایران با رویکرد آمیخته. جامعه‌شناسی آموزش و پرورش، 15(1)، 266-278.
خلیلی، ابراهیم؛ خورسندی طاسکوه، علی؛ تنهایی، علیرضا و باقری، مهدی (1399). شایستگی‌های رهبری رؤسای دانشگاه‌ها در نظام آموزش عالی ایران. مطالعات منابع انسانی، 10(4)، 146-165.
خورسندی طاسکوه، علی؛ پناهی، مریم (1395). تحلیل انتقادی نظام‌های رتبه‌بندی بین‌المللی دانشگاه‌ها؛ پیشنهادات سیاستی برای آموزش عالی ایران. آموزش عالی ایران، 8(3)، 111-138.
خوش نژاد، زهرا؛ سلیمی، مهتاب؛ جهانیان، رمضان؛ عبدالهی، مژگان (1401). ارائه الگوی دانشگاه نسل چهارم (مورد مطالعه دانشگاه آزاد اسلامی). مجلۀ توسعه آموزش جندی‌شاپور. فصلنامه مرکز مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشکی، 13(1)، 193- 206.
دستورالعمل تهیه استانداردهای آموزشی آجا ( 1387). ستاد ارتش جمهوری اسلامی ایران، اداره آموزش و پژوهش آجا، معاونت نیروی انسانی ستاد آجا.
دولتی، علی اکبر؛ سیادت، سید علی؛ امین بیدختی، علی اکبر؛ نیستانی، محمد رضا (1400). تحلیل مشارکت اجتماعی دانشگاه‌ها در جامعه؛ با تأکید بر انتظارات جامعۀ محلی. جامعه‌شناسی کاربردی، 32(1)، 59-82.
سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور (1382). چشم‌انداز جمهوری اسلامی ایران در سال 1404 و سیاست‌های توسعه فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی، تهران: سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور.
سپهری، یعقوب؛ لیاقت‌دار، محمد جواد و اسفیجانی، اعظم (1399). رویکردها و روش‌های یاددهی و یادگیری در دانشگاه‌های نسل چهارم از منظر اعضای هیئت علمی: مطالعه موردی کیفی. مجله مطالعات آموزش و یادگیری، 12(2)، 137-161.
عالی‌پور، علیرضا؛ عنایتی، ترانه (1396). تجاری‌سازی تحقیقات دانشگاه‌های نسل چهارم. فصلنامه علمی پژوهشی مطالعات بین‌رشته‌ای دانش راهبردی، 7(26)، 53- 76.
عسگری، ناصر و جهانفر، رضا (1402). واکاوی نوآوری‌های سازمانی شهید ستاری در نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران. مدیریت نوآوری در سازمان‌های دفاعی، 6(4)، 1-22.
علیخانی، پرستو (1398). طراحی، پیاده‌سازی و سنجش اثربخشی نرم‌افزار واقعیت افزوده بر مبنای نظریه یادگیری همیارانه. رساله دکتری. دانشگاه شهید بهشتی.
عیدی، نسرین؛ نوریان، محمد و مقدسی؛ جمشید (1401). سنتز پژوهی مؤلفه‌های دانشگاه نسل چهارم. دوماهنامه علمی ـ پژوهشی رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 13(6)، 155-170.
غیاثیان، سید مرتضی (1398). شناسایی نیازهای آموزشی حوزه‌های مدیریتی فرماندهان رده عملیاتی دانشگاه علوم و فنون هوایی شهید ستاری، پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه علامه طباطبایی.
فاضل، امیر؛ کمالیان، امین رضا؛ روشن، علیقلی (1396). شناسایی ابعاد و مؤلفه‌های مؤثر بر توانمندسازی منابع انسانی دانشگاهی با تأکید بر دانشگاه‌های نسل سوم و چهارم با استفاده از رویکرد دلفی فازی: ارائه یک الگوی مفهومی. دوماهنامه علمی ـ پژوهشی راهبردهای آموزش در علوم پزشکی،۱۰ (۶)، ۴۶۸-۴۵۵.
فراستخواه، مقصود (1397). دانشگاه و آموزش عالی (منظرهای جهانی و مسئله‌های ایرانی)، تهران: انتشارات نی.
کاظمی، آرزو (1395). طراحی و پیاده‌سازی محیط مبتنی بر واقعیت مجازی جهت درمان علائم اوتیسم. پایان‌نامه کارشناسی ارشد.
گودرزوندچگینی، مهرداد (1397). رویکرد دانشگاه‌های نسل چهارم کار و عمل (موردمطالعه: دانشگاه‌های کمبریج، استنفورد و هاروارد)، آموزش مهندسی ایران، 20 (78)، 1-16.
مروی نام، محمدرضا، رضایی، بهرام (1391). چندرسانه‌ای نمودن آموزش خلبانی دانشگاه هوایی شهید ستاری؛ راه‌کارها و چالش‌ها. مطالعات منابع انسانی، 1(4)، 99- 112.
مهدی، رضا؛ شفیعی، مسعود (1397). نقش‌آفرینی و ظرفیت‌سازی دانشگاه‌های نسل چهارم برای توسعه محلی و منطقه‌ای. صنعت و دانشگاه،10(35 و 36)، 1-22.
Benneworth, P. & Fitjar, R. D. (2019). Contextualizing the role of universities to regional development: Introduction to the special issue. Regional Studies, Regional Science, 6(1), 331-338.‏
Cai, Y., Ma, J. & Chen, Q. (2020). Higher education in innovation ecosystems. Sustainability, 12(11), 4376.‏
Dolati, A., Siadat, A., Aminbeidokhti, A. & Neyestani, M. (2021). An Analysis of the Social Participation of Universities in the Society with an Emphasis on Local Community Expectations. Journal of Applied Sociology, 32(1), 59-82.
Evans, C. (2021). Exploiting students’ part-time work to enhance learning, teaching and assessment. Industry and Higher Education, 35(1), 10-13.‏
Garretsen, H., Van De Goor, I. & Van de Mheen, D. (2023). Dutch experiences in new partnerships between science and practice in health promotion: toward a fourth-generation university. Health Promotion International, 38(4), daab194.‏
Ghiasyan, S. M. (2019). Identification of educational needs in managerial fields for operational-level commanders at Shahid Sattari Air University. Master's Thesis, Allameh Tabatabaei University.
Jonkers, K., Tijssen, R., Karvounaraki, A. & Goenaga, X. (2018). A regional innovation impact assessment framework for universities. JRC Duscussion Paper. Joint Research Centre, Brussels.‏
Oztel, H. (2019). Fourth generation university: Co-creating a sustainable future. Journal: Encyclopedia of the UN Sustainable Development Goals Quality Education, 1-13.‏
Oztel, H. (2020). Fourth generation university: Co-creating a sustainable future. In Quality education (pp. 316-328). Cham: Springer International Publishing.‏
Saha, N., Sáha, T. & Sáha, P. (2020). Entrepreneurial Universities' Strategic Role in Accelerated Innovation for Regional Growth. In Examining the role of entrepreneurial universities in regional development (pp. 51-65). IGI Global.
Salamzadeh, A., Salamzadeh, Y. & Daraei, M. R. (2011), Toward a systematic framework for an entrepreneurial university: A study ini context with an IPOO model. Global Business and Management Research: An International Journal, 3(1), 30-37.
Zuti, B., Lukovics, M. (2018). Fourth Generation Universities and Regional Development. Nonpartisan Education Review, 14(1), 1-1.
دوره 14، شماره 4
زمستان 1403
صفحه 114-138

  • تاریخ دریافت 20 خرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 02 مرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 13 شهریور 1403