مطالعات منابع انسانی

مطالعات منابع انسانی

شناسایی و اولویت‌بندی استراتژی‌های منابع انسانی در چابک‌سازی سازمان در عصر دیجیتال (نمونه‌پژوهی: بانک ملت)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
عباسعلی رستگار 1
داود فیض 1
عظیم زارعی 1
مائده اقوامی پناه 2
1 استاد، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.
2 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.
10.22034/jhrs.2025.523717.2419
چکیده
زمینه و هدف: در عصر دیجیتال، چابک‌سازی سازمان به‌معنای توانایی تطبیق سریع با تغییرات فناورانه، نیازهای بازار و تحولات محیطی است. منابع انسانی در این مسیر نقشی کلیدی ایفا می‌کند؛ زیرا با توسعۀ مهارت‌های دیجیتال، ارتقای فرهنگ یادگیری مستمر و تقویت کار تیمی، بستر تحول چابک را فراهم می‌سازد. مطالعۀ حاضر با هدف شناسایی و اولویت‌بندی استراتژی‌های منابع انسانی در چابک‌سازی سازمان در عصر دیجیتال انجام شد.
روش: مشارکت‌کنندگان پژوهش استادان دانشگاهی، مدیران و کارشناسان بانک ملت تهران بودند که در زمینۀ مدیریت منابع انسانی، تحول دیجیتال و چابکی سازمانی، دانش و تجربه و تخصص کافی داشتند. نمونه‌گیری با روش هدفمند صورت گرفت و پس از هر مصاحبه، کدگذاری و تحلیل انجام شد. در مجموع ۱۱ مصاحبه انجام شد. برای تحلیل داده‌ها، ابتدا با استفاده از روش تحلیل کیفی مضمون در نرم‌افزار مکس‌کیودا، مضامین پژوهش شناسایی شدند. در بخش دوم یا بخش کمی پژوهش، با استفاده از روش سوارای فازی و نرم‌افزار متلب، به اولویت‌بندی مضامین اقدام شد. ابزار گردآوری داده‌ها، مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته و پرسش‌نامه بود.
یافته‌ها: نتایج تحلیل کیفی به ۹ مضمون اصلی و ۴۷ مضمون پایه انجامید. مضامین اصلی عبارت‌اند از: فرهنگ سازمانی، مهارت‌ها و توانمندسازی دیجیتال، مدیریت عملکرد و انگیزش چابک، ساختار سازمانی و کاری انعطاف‌پذیر، استفاده از فناوری‌های نوین در HR، رهبری چابک و مشارکت منابع انسانی، بهبود بهره‌وری و نوآوری در منابع انسانی بانک، افزایش رضایت و تعهد منابع انسانی، کاهش هزینه‌ها و افزایش بازدهی بانکی. براساس نتایج بخش کمّی، مشخص شد که شاخص‌های توسعۀ مهارت‌های دیجیتال و فناوری‌محور، ایجاد فضای باز برای بیان خلاقیت و پیشنهادهای جدید، ایجاد پلتفرم‌های همکاری دیجیتال و کار تیمی مجازی، توانمندسازی و ایجاد حس مالکیت در منابع انسانی و سیستم‌های انگیزشی مبتنی بر عملکرد و رشد فردی، در اولویت اول تا پنجم قرار گرفتند.
نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که چابک‌سازی سازمان در عصر دیجیتال، مستلزم بازنگری بنیادین در سیاست‌ها و راهبردهای منابع انسانی است. از جنبۀ نظری، مطالعۀ حاضر با تلفیق مفاهیم چابکی سازمانی و تحول دیجیتال، مدلی یکپارچه برای ارتقای قابلیت‌های منابع انسانی در محیط‌های پرتلاطم ارائه می‌دهد. از جنبۀ کاربردی، نتایج بر اهمیت سرمایه‌گذاری سازمان‌ها بر توسعۀ مهارت‌های دیجیتال، طراحی سازوکارهای خلاقانه برای مشارکت کارکنان، تقویت بسترهای همکاری دیجیتال، استقرار نظام‌های توانمندسازی و ایجاد فرهنگ مسئولیت‌پذیری و تعلق سازمانی تأکید دارد. همچنین، طراحی سیستم‌های انگیزشی هوشمند مبتنی بر عملکرد و رشد فردی به‌عنوان رکن اساسی در پشتیبانی از چابک‌سازی توصیه می‌شود. این یافته‌ها، راهبردی عملی برای مدیران منابع انسانی به‌منظور مواجهه با چالش‌های عصر دیجیتال و تبدیل منابع انسانی به پیشران تحول سازمانی فراهم می‌سازد.
کلیدواژه‌ها
استراتژی‌های منابع انسانی
چابک‌سازی سازمان
تحول دیجیتال
بانک ملت

عنوان مقاله English

Identifying and Prioritizing Human Resource Strategies in Organizational Agility in the Digital Age (Studied Case: Mellat Bank)

نویسندگان English

Abbasali Rastgar 1
Davood Feiz 1
Azim Zarei 1
Maedeh Aghvami Panah 2
1 Prof., Department of Business Management, Faculty of Economics, Management and Administrative Sciences, Semnan University, Semnan,
2 Prof., Department of Business Management, Faculty of Economics, Management and Administrative Sciences, Semnan University, Semnan, Iran.
چکیده English

Background & Purpose:In the digital age, organizational agility refers to the ability to rapidly adapt to technological changes, market demands, and environmental shifts. Human resources play a pivotal role in this process by fostering digital skills development, promoting a culture of continuous learning, and enhancing teamwork, thereby enabling agile transformation. This study aimed to identify and prioritize human resource strategies that contribute to organizational agility in the digital era.
Methodology: The research participants included university professors, managers, and experts from Bank Mellat in Tehran who possessed sufficient knowledge, experience, and expertise in human resource management, digital transformation, and organizational agility. A purposive sampling method was employed, and each interview was followed by coding and analysis. A total of 11 interviews were conducted with academic experts and managers from Bank Mellat. In the qualitative phase, thematic analysis was performed using MaxQDA 20 to extract key themes. In the quantitative phase, the fuzzy SWARA method was applied using MATLAB software to prioritize the identified themes. Data collection tools included semi-structured interviews and a questionnaire.
Findings: The qualitative analysis revealed 9 main themes and 47 sub-themes. The main themes include organizational culture, digital skills and empowerment, agile performance management and motivation, flexible organizational and work structures, application of emerging technologies in HR, agile leadership and employee engagement, improving productivity and innovation in bank HR, increasing employee satisfaction and commitment, and reducing costs while enhancing banking efficiency. ccording to the quantitative results, the top five priorities were: development of digital and technology-oriented skills, creating an open environment for expressing creativity and new suggestions, establishing digital collaboration platforms and virtual teamwork, empowering employees and fostering a sense of ownership, and implementing performance- and growth-based incentive systems.
Conclusion: The findings indicate that achieving organizational agility in the digital era requires a fundamental rethinking of human resource policies and strategies. Theoretically, this study offers an integrated model combining concepts of organizational agility and digital transformation to enhance HR capabilities in turbulent environments. Practically, it underscores the importance of investing in digital skill development, designing innovative mechanisms for employee engagement, strengthening digital collaboration infrastructures, implementing empowerment systems, and cultivating a culture of accountability and organizational belonging. Furthermore, it recommends the design of smart, performance- and growth-driven incentive systems as a critical pillar in supporting agility. These findings provide a practical roadmap for HR managers to tackle the challenges of the digital age and position human resources as a driver of organizational transformation.

کلیدواژه‌ها English

Human resource strategies
Organizational agility
Digital transformation
Mellat bank
آرمسترانگ، مایکل (1400). مدیریت منابع انسانی استراتژیک (راهنمای عمل). (مهدیه امید و حامد اعرابی، مترجمان)، تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
جبارزاده، یونس؛ حسینی، سید صمد؛ نیکخواه، یونس؛ فرج‌الهی، آرزو (1398). تسهیم دانش در صنعت بانکی: نقش ظرفیت جذب دانش فردی و چابکی کارکنان. مطالعات منابع انسانی، 9(4)، 123-144.
جزنی، نسرین؛ داودی‌فر، احمد؛ محرابی، جواد (1402). طراحی مدل اجرایی خط‌‌مشی بهبود عملکرد منابع انسانی در شستا. مطالعات الگوی پیشرفت اسلامی ایرانی، 11(3)، 53-76.
حبیبی، آرش (1394). تحول دیجیتال. فصلنامه بازاریابی پارس‌مدیر، 1(1)، 102-107.
حبیبی، آرش؛ آفریدی، صنم (1401). تصمیم‌گیری چندشاخصه. تهران: نارون.
روحانی، ابوالفضل؛ کشاورز، الهام (1403). تأثیر تحول دیجیتال بر عملکرد نوآوری با نقش میانجی عوامل نوآوری. مطالعات راهبردی در صنعت نفت و انرژی، ۱۶ (۶۱)، 169- ۱۸۴.
شهسوار، محمدصادق (1402). چابکی سازمانی و تأثیر آن بر عملکرد. کاوش‌های نوین در علوم محاسباتی و مدیریت رفتاری، 2(1)، 14-22.
عارف نژاد، محسن؛ سپهوند، رضا؛ رحیمی اقدم، صمد (1399). مدل ارتقای چابکی سازمانی مبتنی بر انعطاف‌پذیری منابع انسانی در صنعت بانکداری. مطالعات منابع انسانی، 10(1)، 1-26.
عباچی، امیر؛ طبری، مجتبی؛ مجیبی، تورج (1400). الگوی یکپارچه‌سازی رویکردهای ناب، چابک، تاب‌آور و سبز در مدیریت منابع انسانی در صنعت بانکداری ایران. مدیریت صنعتی، 16 (57)، 132-151.
قنبری، سیروس؛ خالق‌خواه، علی؛ مرادی، علی (1403). تأثیر مهارت‌های کوانتومی مدیران بر چابکی سازمانی با میانجیگری آمادگی کارکنان برای تغییر سازمانی. رهبری آموزشی کاربردی، 5 (19)، 59-76.
کیوانی، شیروان؛ رستم‌زاده، رضا (1403). ارائه الگوی مفهومی مدیریت استراتژیک منابع انسانی چابک با رویکرد فراترکیب. منابع انسانی تحول‌آفرین، 3(9)، 1-24.
مالمیر، آمنه؛ اکبری، محمد؛ اسلامبولچی، علیرضا؛ حمیدی، کامبیز (1403). طراحی مدل اجرای خط‌‌مشی‌‌های توسعۀ منابع انسانی در صنعت ‌نفت ایران. مطالعات راهبردی در صنعت نفت و انرژی، ۱۶ (۶۱)، 81- ۱۰۲.
محمدزاده کلاتی، میترا؛ معمارزاده طهران، غلامرضا؛ کاملی، محمدجواد؛ سید نقوی، میر علی؛ کاظمی، مصطفی (1401). طراحی مدل اجرای خط‌مشی‌های منابع انسانی در سازمان‌های دولتی ایران با تأکید بر سیاست‌های کلی نظام اداری. سیاست‌های راهبردی و کلان، 10(41)، 154-178.
معدنی، جواد؛ میهمی، کامران؛ نجاری، رضا (1402). شناسایی و اولویت‌بندی پیشایندهای مدیریت بهره‌ور منابع انسانی در دوره کرونا (مورد مطالعه: سازمان اداری و استخدامی کشور). مطالعات منابع انسانی، 13(2)، 100-121.
میرسپاسی، ناصر (1402). مدیریت منابع انسانی با نگرش راهبردی. تهران: شروین.
ناظری، عاطفه؛ غریبی، حسن؛ مروتی، نادیا (1402). رابطه بین مدیریت دانش و سرمایۀ اجتماعی با نقش میانجیگری چابکی سازمانی در بین پرستاران. منابع و سرمایۀ انسانی، 33(3)، 1-29.
یگانگی، سیدکامران؛ بابا خانی، زهرا (1403). مروری بر مدیریت استراتژیک منابع انسانی و کارکنان دانشی. پژوهش‌های علوم مدیریت، 6(1)، 134- 147.
AlNuaimi, B. K., Singh, S. K., Ren, S., Budhwar, P. & Vorobyev, D. (2022). Mastering digital transformation: The nexus between leadership, agility, and digital strategy. Journal of Business Research, 145, 636-648.‏
Armstrong, M. (2013). Strategic Human Resource Management (A Practice Guide). (Mahdieh Omid and Hamed Arabi, Trans.) Tehran: Cultural Research Office. (in Persian)
Athamneh, M. H. A. & Jais, J. (2023). Factors affecting human resource agility: A literature review and future research directions. Cogent Business & Management, 10(1), 173-181.
Boselie, P. & van der Heijden, B. (2024). Strategic human resource management: A balanced approach. McGraw Hill.
Braun, V., Clarke, V. & Terry, G. (2014). Thematic analysis. Qualitative Research in Clinical and Health Psychology, 95.
Christofi, K., Chourides, P. & Papageorgiou, G. (2024). Cultivating strategic agility–An empirical investigation into best practice. Global Business and Organizational Excellence, 43(3), 89-105.
Coelho, A. G., Ribeiro, J. L. & Leite, R. (2024). Agile human resource management: a theoretical contribution to a (r) evolutionary approach for managing people at work. In Smart Engineering Management (pp. 73-89). Cham: Springer International Publishing.‏
Cohen, J. E. (2013). Statistical Power Analysis for the Behavioral Sciences. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates, Inc.
Franke, H., Plekhanov, D. & Netland, T. H. (2023). Digital transformation: A review and research agenda. European management journal, 41(6), 821-844.
Guba, E. G. & Lincoln, Y. S. (1982). Epistemological and methodological bases of naturalistic inquiry. ECTJ, 30(4), 233-252.
Habibi, A. & Afridi, S. (2014). Multi-Criteria Decision Making. Tehran: Naroon. (in Persian)
Holsti, O. R. (1969). Content analysis for the social sciences and humanities, Reading, MA: Addison-Wesley.
Hovorka, D. S. & Mueller, B. (2025). Speculative foresight: A foray beyond digital transformation. Information Systems Journal, 35(1), 140-162.
Jelena, L. N., Dudić, B. & Mirković, V. (2024). The impact of employee engagement on organizational agility in the digital age: A case study of the software development company. Business Secretary, (1-2), 15.‏
John, A. & Kalarani, T. G. Strategic Human Resource Management: An Overview. International Journal of Management Studies, 4(9), 9-13.
Knies, E., Boselie, P., Gould-Williams, J. & Vandenabeele, W. (2024). Strategic human resource management and public sector performance: context matters. The international journal of human resource management, 35(14), 2432-2444.
Kumar, S. & Singh, V. (2025). Strategic Navigation of Supply Chain Ambidexterity for Resilience and Agility in the Digital Era: A Review. International Journal of Production Economics, 109514.
Kumkale, I. (2023). Organizational Mastery: The Impact of Strategic Leadership and Organizational Ambidexterity On... Organizational Agility. Springer Verlag, Singapor.
Letelay, K., Mola, S. A. & Go, R. Y. (2025). Challenges of Agile Software Development in the Banking Sector: A Systematic Literature Review. JOIV: International Journal on Informatics Visualization, 9(1), 38-45.
Miller, E., Cross, L. & Lopez. M. (2010). Sampling in qualitative research. FBB research group, 19(3), 249-261.
Motwani, J., Jensen, S. H. & Katatria, A. (2024). Organization agility: a literature review and research agenda. International Journal of Productivity and Performance Management, 73(9), 2709-2754.
Mrugalska, B. & Ahmed, J. (2021). Organizational agility in industry 4.0: A systematic literature review. Sustainability, 13(15), 8272.
Muduli, A. & Choudhury, A. (2024). Digital technology adoption, workforce agility and digital technology outcomes in the context of the banking industry of India. Journal of Science and Technology Policy Management. https://doi.org/10.1108/JSTPM-01-2024-0018
Nafari, E. & Rezaei, B. (2022). Relationship between human resources strategies and organizational performance based on the balanced scorecard in a public hospital in Iran: a cross-sectional study. BMC Health Services Research, 22(1), 363.‏
Pahi, M. H., Ahmed, U., Imroz, S. M., Shah, S. M. M. & Yong, I. S. C. (2024). The flexible HRM and firm performance nexus: can empowering leadership play any contingent role?. International Journal of Productivity and Performance Management, 73(2), 629-647.
Patel, K. & McCarthy, M. P. (2000). Digital transformation: the essentials of e-business leadership. McGraw-Hill Professional.
Ramli, A. H., Fachridian, A. & de Araujo, L. M. (2024). Implementation of Organizational Agility Strategies to Meet The Challenges of Digital Transformation in Government Organizations. Media Ekonomi Dan Manajemen, 39(2), 215-233.
Rivera, C., Santana, M. & Lopez, A. (2025). Turnaround and human resource strategies during the covid crisis. BRQ Business Research Quarterly, 28(1), 37-58.
Tichy, N. (1981). Strategic Human Resource Management. Working paper, 279, 1-37.
Westerman, C., Bonnet, D., Ferraris, P. & McAfee, A. (2011). Digital Transformation: A roadmap for billion-dollar organizations. MIT Center for digital business and capgemini consulting, 1, 1-68.
Yang, C., Tang, C., Xu, N. & Lai, Y. (2024). Developmental human resource practices, thriving at work, and employee agility: The moderating role of workplace spirituality. Journal of Management & Organization, 1-16.
Yeganagi, S.K. & Babakhani, Z. (2024). A Review of Strategic Human Resource Management and Knowledge Workers. Journal of Management Science Research, 6(1), 134-147.
 (in Persian)
Zhang, M., Wang, Y. & Wang, W. (2025). Big data analytics managerial skills and organizational agility: a moderated mediation model. Industrial Management & Data Systems, 125(1), 168-191.‏

  • تاریخ دریافت 10 دی 1403
  • تاریخ بازنگری 17 بهمن 1403
  • تاریخ پذیرش 13 اسفند 1403